Filosoferen met kinderen en jongeren

Word opgeleid tot kinderfilosoof

Ben jij leerkracht, begeleider of hulpverlener en wil je kinderen, jongeren en andere volwassenen leren denken, vragen stellen en écht luisteren? Dan is de leergang Filosoferen met kinderen en jongeren (FMKJ) iets voor jou! In deze praktijkgerichte opleiding leer je hoe je filosofische gesprekken kunt begeleiden. Je ontdekt hoe je kinderen en jongeren stimuleert tot kritisch denken, hoe je gevoelige thema’s bespreekbaar maakt en hoe je filosofie inzet binnen burgerschapsonderwijs.

Kinderen en jongeren stellen vragen en zijn nieuwsgierig naar de wereld. Filosoferen geeft kinderen en jongeren veerkracht en zelfvertrouwen, en het leert hun democratische vaardigheden waar de samenleving nood aan heeft, zoals luisteren, kritische vragen stellen en ontvangen, een gedachte verwoorden en verschillende manieren van denken respecteren. Deze leergang geeft mogelijkheid tot accreditatie tot niveau-2-kinderfilosoof, wat betekent dat je zelfstandig een filosofisch gesprek tussen groepen kinderen en jongeren kunt begeleiden. De leergang bestaat uit een kick-off van een dag, drie modules van twee dagen en een examendag, en is geaccrediteerd door: Cedeo; ANVW; NRTO; CRKBO, Centrum Kinderfilosofie.

Waarom filosoferen met kinderen en jongeren?

Filosoferen is leuk en interessant. Kinderen en jongeren kunnen aanvankelijk wat afwachtend zijn, maar als ze eenmaal meedoen, is er geen houden meer aan.

Filosoferen is goed voor het zelfvertrouwen. Kinderen en jongeren voelen zich gehoord en serieus genomen. Ze ontdekken dat ze interessante gedachten hebben, die ook voor anderen interessant zijn.

Filosoferen oefent sociale vaardigheden. Tijdens een filosofisch gesprek leer je luisteren en jezelf uitspreken. Je leert elkaar beter begrijpen, ook als je het niet met elkaar eens bent. Je leert aandacht hebben voor wat je met elkaar gemeen hebt. Je leert je oordeel uitstellen. Zo oefen je een respectvolle houding en ontstaat er meer verbondenheid in de groep.

Filosoferen is dan ook het beste antigif tegen polarisatie. Een betere burgerschapsoefening dan een filosofisch gesprek bestaat niet.

Filosoferen is inclusief. Iedereen kan meedoen aan een filosofisch gesprek. Kunnen kinderen van nature filosoferen? Ja en nee. Ze stellen al vroeg vragen die zich uitstekend lenen voor een filosofisch gesprek, maar dat is pas het begin. “Alle filosofie begint met verwondering,” zei Plato. Begint, ja, maar het is niet het hele verhaal. Maar met een goede gespreksleider, die de juiste vragen stelt en het gesprek heel strak stuurt, kan iedereen meedoen aan een écht filosofisch onderzoek. Filosoferen is een vaardigheid die je, net als elke andere vaardigheid (pottenbakken, autorijden, gitaarspelen) kunt leren.

Voor wie?

Deze leergang is bedoeld voor iedereen die met jongeren van vier tot achttien jaar oud werkt in een educatieve context (onderwijs, buurt- en jongerenwerk, jeugdhulpverlening, jeugdtheater en kunsteducatie) en de wens heeft verdiepende gesprekken met hen te voeren.

De leergang is op post-hbo niveau. De docenten gaan uit dat deelnemers minimaal hbo werk- en denkniveau hebben.

Wat leer je?

Een filosofisch gesprek vraagt heel veel van de gespreksleider. Zo’n gesprek is iets heel anders dan een kringgesprek en ook heel anders dan een gesprek waarbij een docent iets wil leren aan de leerlingen. Een gespreksleider FMKJ – ook wel kinderfilosoof genoemd – ‘dirigeert’ het gesprek tussen de kinderen of jongeren. Zelf doet hij of zij niet mee aan het gesprek en brengt hij of zij geen kennis of wijsheid in. Om zo’n gesprek te kunnen dirigeren zonder je eigen kennis of oordelen de loop van het gesprek te laten beïnvloeden moet je veel oefenen. 

Tijdens de leergang leer je onder meer:
– Wat een filosofisch gesprek is, en hoe dat verschilt van andere gesprekken
– Didactische en pedagogische principes en vaardigheden die nodig zijn om te kunnen filosoferen met kinderen en jongeren
– Hoe je zelf een filosofisch gesprek kunt begeleiden

De leergang Filosoferen met kinderen en jongeren geeft de mogelijkheid tot accreditatie als niveau-2-kinderfilosoof, erkend door het Centrum Kinderfilosofie. Erkende kinderfilosofen worden opgenomen in het CK-beroepsregister. Om in aanmerking te komen voor erkenning als niveau-2-kinderfilosoof, heeft het CK eisen gesteld aan de studiebelasting en inhoud van de leergang. Om te bewijzen dat je aan deze eisen voldoet, moet je een portfolio samenstellen en indienen, waaruit blijkt dat je aan de voorwaarden voldoet. Op de website van CK staat meer informatie over de toetsingsmatrix en over de assessmentprocedure.

Als je, aanvullend aan deze leergang meer wilt leren over filosofische stromingen of denkers, neem dan een kijkje bij ons overige aanbod.

Programma

De leergang bestaat uit een losse dag, drie weekends en een examendag.

Werkvormen

Tijdens deze modules krijg je een solide theoretische basis. Daarnaast is er veel ruimte voor het oefenen van gespreksmethodieken en het evalueren daarvan.

Studiebelasting en lesmateriaal

In totaal bedraagt de leergang 100 studiebelastingsuren, waarvan 50 contacturen op de ISVW, 2 x 1,5 uur online intervisiegesprekken, 20 oefengesprekken, voorbereiding en reflectie.

Oefengesprekken voer je met groepen kinderen in je eigen omgeving. Deelnemers organiseren deze gesprekken zelf.

Teksten worden in een reader ter beschikking gesteld aan elke deelnemer. Deze reader krijg je op de dag van aanvang. De teksten zijn uiterlijk twee weken voor aanvang digitaal beschikbaar op onze digitale leeromgeving.  

Data

Zaterdag 3 oktober 2026
Zaterdag 14 en zondag 15 november 2026
Zaterdag 9 en zondag 10 januari 2027
Zaterdag 6 en zondag 7 maart 2027

Modules beginnen op zaterdagmiddag om 10.30 uur en eindigen op zondagmiddag om 17.00 uur.

De data voor de intervisiegesprekken worden in overleg met de groep vastgesteld.

Zaterdag 19 juni 2027: certificaatuitreiking

Arrangementen

Deelname aan de leergang bedraagt € 2.396,14 excl. btw (€ 2.474,14 incl. btw), inclusief programma, lesmateriaal, certificaat, 4 x diner, 8 x lunch, koffie, thee en overnachtingen in een comfortkamer met ontbijt, exclusief boek(en). Het is ook mogelijk om deze leergang zonder hotelkamer te bestellen; in dit geval is de prijs € 2.150,03 excl. btw ( € 2.183,89 incl. btw).

Deze leergang wordt mede mogelijk gemaakt met steun van de Vereniging Vrienden van de ISVW.

Wil je deze leergang volgen, maar wil je eerst zekerheid van je werkgever? Ontvang je liever een factuur t.b.v. je werkgever? Laat het ons weten via info@isvw.nl of vul dit formulier in. Wij kunnen dan rekening houden met je interesse.

Docenten

Ieva Rocena

Ieva Rocēna heeft meer dan 25 jaar ervaring in het filosoferen met kinderen. Ze heeft gewerkt als docent aan de Universiteit van Letland, Hogeschool Rotterdam en Avans Hogeschool. Ze is lid (en ex-bestuurslid) van de organisatie SOPHIA: The European Foundation for the Advancement of doing Philosophy with Children. Ze studeerde filosofie en onderwijsleiderschap aan de Universiteit van Letland en specialiseerde zich in filosoferen met kinderen aan het Institute for the Advancement of Philosophy for Children, Montclair State University, VS.

Lies Pycke

Lies Pycke is lector aan de AP-hogeschool Antwerpen. Als transformatiecoach en pedagogisch trainer coacht ze leerkrachten en helpt ze bij het kritisch en creatief denken. Daarnaast heeft ze samen met Peter Visser ook een methode FMKJ ontwikkeld voor de basisschool.