Masterclass Filosofie en kunst | Gehele cursus

Wat zit er achter de kunstwerken die ons boeien?

Wat zit er achter de kunstwerken die ons boeien? Welke filosofische vragen en gezichtspunten dragen zij met zich mee? In deze masterclass maak je kennis met de belangrijkste teksten van de esthetica en kunstfilosofie van de twintigste eeuw. Wat hebben Heidegger, Merleau-Ponty, Gadamer, Lyotard en Deleuze te zeggen over kunst? Wat zijn de belangrijkste vragen die zij stellen en hoe spelen zij een rol in de moderne en hedendaagse kunst? Je krijgt de gelegenheid om je grondig te verdiepen in een aantal perspectieven vanwaaruit we kunnen denken over kunst. Tevens krijg je de gelegenheid om met elkaar teksten te lezen en te interpreteren.

Met Arthur d’Ansembourg.

De weekenden van de masterclass zijn ook los te volgen.

Voor wie?

Deze masterclass is voor wie een verlangen heeft om de diepte in te gaan en belangstelling heeft voor schoonheid en kunst. Voor het volgen van een cursus aan de ISVW is geen voorkennis vereist.

Wat leer je?

Je maakt kennis met belangrijkste kernteksten van de esthetica en kunstfilosofie van de twintigste eeuw. Wat hebben Heidegger, Merleau-Ponty, Gadamer, Lyotard en Deleuze te zeggen over kunst. Wat zijn de belangrijkste kunstfilosofische vragen die zij stellen en hoe spelen zij een rol in de moderne en hedendaagse kunst? Je krijgt de gelegenheid om je grondig te verdiepen in een aantal invalshoeken van waaruit we kunnen filosoferen over kunst. Tevens krijg je de gelegenheid om met elkaar teksten te lezen en te interpreteren.

Programma

Weekend 1: Heidegger – De oorsprong van het kunstwerk

Zaterdag 10 en zondag 11 oktober 2026

De oorsprong van het kunstwerk is een van de sleutelteksten in het oeuvre van Martin Heidegger. De tekst was en is bijzonder invloedrijk in de moderne en hedendaagse kunstfilosofie. Heidegger verwerpt in dit essay de gedachte dat kunstwerken hun oorsprong hebben in de innerlijke ziel van de maker. Het kunstwerk heeft zijn oorsprong veeleer in een wijdere samenhang waar de maker deel van uitmaakt.

Weekend 2: Merleau-Ponty – Oog en geest

Zaterdag 5 en zondag 6 december 2026

In Oog en geest zet Maurice Merleau-Ponty helder en krachtig zijn ideeën over de waarneming en over de schilderkunst uiteen. Door te kijken met de ogen van schilders stelt hij ons in staat onze vertrouwde wereld in een nieuw licht te zien. Schilderkunst richt zich niet tot ons vermogen om te theoretiseren, maar appelleert aan al onze zintuigen.

Weekend 3: Gadamer – Het schone

Zaterdag 6 en zondag 7 februari 2027

Het feit dat klassieke werken ons tot op de dag van vandaag weten te boeien betekent volgens Hans-Georg Gadamer dat het verleden niet voorbij is, maar voortdurend wordt geactualiseerd in het heden. Om deze actualisering van het verleden in het heden beter te begrijpen nodigt hij ons uit om na te denken over de betekenis van de woorden. Hoe spelen zij een rol in ons leven en in de kunst?

Weekend 4: Lyotard en de schilderkunst

Zaterdag 10 en zondag 11 april 2027

Jean-François Lyotard is vooral bekend vanwege zijn introductie van de term ‘postmodern’ in het filosofische debat over het einde van de grote verhalen. Tegelijk is hij een denker die fundamentele vragen heeft gesteld over het eigen karakter van de moderne kunst van de avant-garde. Tijdens dit weekend lezen en bespreken we essays waarin hij stil staat bij werken van Klee, Cézanne, Duchamp, Appel en andere baanbrekende kunstenaars.

Weekend 5: Deleuze en de logica van de gewaarwording

Zaterdag 12 en zondag 13 juni 2027

Francis Bacon is volgens Deleuze een schilder die verborgen krachten weet te vangen en zichtbaar te maken. Als we naar zijn werken kijken, dan zien we weerzinwekkende en vervormde lichamen die ons iets laten gewaarworden van de diepere lagen van ons lichamelijke bestaan. Hoewel op het eerste gezicht chaotisch, lijkt het erop dat ze zich ontvouwen volgens een specifieke logica die Deleuze in kaart wil brengen.

Studiebelasting en lesmateriaal

De cursus bestaat uit vijf weekends van elk 9 contacturen, dus 45 contacturen in totaal.

De literatuur voor weekend 1, 2, 3 en 5 dient zelf door de deelnemers te worden aangeschaft. Voor weekend 4 wordt tijdens weekend 3 een reader met teksten uitgedeeld.

Deelnemers worden uitgenodigd om de tekst of een aanzienlijk deel ervan van tevoren te lezen. De teksten zijn niet gemakkelijk, maar van belang is om in kaart te brengen waar de tekst niet meer is te volgen en onder woorden te brengen wat nu eigenlijk onduidelijk is.

Data

Zaterdag 10 en zondag 11 oktober 2026

Zaterdag 5 en zondag 6 december 2026

Zaterdag 6 en zondag 7 februari 2027

Zaterdag 10 en zondag 11 april 2027

Zaterdag 12 en zondag 13 juni 2027

Zaterdag van 10.30 uur tot zondag 12.30 uur met afsluitende lunch.

Docenten

Arthur d’ Ansembourg

Arthur d’ Ansembourg studeerde filosofie aan de Universiteit van Amsterdam en in München. Sinds 2002 is hij werkzaam in het volwassenenonderwijs. Hij verzorgt onder meer de Basisopleiding Esthetica en Kunstfilosofie aan de Internationale School voor Wijsbegeerte. Tevens begeleidt hij socratische gesprekken over kunst en geeft hij filosofische rondleidingen in museale instellingen.