Basiscursus De politiek van emoties | Gehele cursus

“Eerder dan te vragen wat emoties zijn, wil ik vragen wat emoties doen.” – Sara Ahmed

Niets lijkt zo persoonlijk als hoe we ons voelen. Toch draaien veel maatschappelijke discussies uiteindelijk om emoties: van de angst voor migratie tot de woede over oorlogen. Emoties doen iets in de wereld. Ze kunnen discrimineren of emanciperen en bestaande ongelijkheden versterken of doorbreken. Volgens Martha Claeys reflecteren emoties welke waarden en denkbeelden we koesteren. Emoties laten zien hoe onze hoop voor de wereld botst met de realiteit, welke verwachtingen we van elkaar hebben en hoe die ons soms gevangen houden. Juist daarin ligt misschien de
hoop dat emoties die wereld ook ten goede kunnen veranderen.

Met Martha Claeys en gastsprekers Lieke Asma en Harriët Bergman.

De weekenden van de basiscursus zijn ook los te volgen.

Voor wie?

Deze basiscursus is voor mensen die voor het eerst kennismaken met filosofie, en filosofisch willen onderzoeken hoe emoties samenhangen met politieke en maatschappelijke kwesties. Voor het volgen van een cursus aan de ISVW is geen voorkennis vereist.

Wat leer je?

Na de basiscursus kun je het filosofische debat over (de waarde van) emoties schetsen, heb je handvatten om de verhouding tussen emotie en rede kritisch te bekijken, en kan je uitleggen waarom en hoe emoties ook een politieke rol spelen in het publieke leven. Je leert een reeks bekende en minder bekende filosofen kennen, zoals Audre Lorde, Alison Jaggar, Martha Nussbaum, en bell hooks.

Programma

Weekend 1: Emoties en politiek

Zaterdag 14 en zondag 15 november 2026

In het eerste weekend gaan we op zoek naar de morele en politieke betekenis van emoties. We hebben het over de verhouding tussen emotie en rede, en wat die hiërarchie zelf zegt over hoe we naar de mens kijken. Van de vraag wat emoties zijn schuiven we op naar de vraag wat emoties doen. Emoties kunnen uitsluiten, emanciperen en discrimineren. Volgens denkers als Martha Nussbaum, Sara Ahmed, Audre Lorde en Alisson Jaggar zijn emoties daarom van politiek belang.

Weekend 2: Angst en walging

Zaterdag 12 en zondag 13 december 2026

Sommige emoties hebben historisch gezien het medeleven en de solidariteit tussen mensen in de weg gestaan. Walging is bijvoorbeeld een gekende politieke strategie om groepen mensen te ontmenselijken, en angst werpt ons terug op onze intieme kring, waardoor er geen plaats lijkt voor zorg om anderen. Volgens onderzoek naar impliciete vooroordelen kunnen we emoties als angst ook onbewust en ongewild vaker koesteren tegenover bepaalde groepen mensen, bijvoorbeeld zwarte of bruine mensen. Emoties kunnen uitsluiten, wat kunnen we daaraan doen? Met
gastspreker Lieke Asma.

Weekend 3: Liefde en emoties in de liefde

Zaterdag 16 en zondag 17 januari 2027

Liefde wordt door veel denkers geopperd als antigif tegen haat, angst en andere emoties die kunnen uitsluiten. Amor mundi, of liefde voor de wereld, is volgens Hannah Arendt nodig om ons te hoeden tegen totalitarisme en geweld. Iris Murdoch vindt liefde de ultieme vorm van ontzelven, en dat is nodig om egoïsme tegen te gaan. De last van de zorgende liefde is oneerlijk verdeeld, zeggen denkers als Ellie Anderson, Arlie Russell Hochschild, bell hooks en Christien Brinkgreve. We bespreken concepten als de empathiekloof, emotionele arbeid en hermeneutisch werk.

Weekend 4: Wat woede doet

Zaterdag 20 en zondag 21 februari 2027

Woede zou ons de controle doen verliezen, wraak aanwakkeren, en bovenal onproductief zijn in de weg naar herstel. De laatste jaren gaan steeds meer stemmen op die pleiten voor een eerherstel van woede, want kwaad zijn toont dat we geven om onrecht, en kan ons drijven tot actie. Ook onderzoeken we dit weekend de relatie tussen woede en gender. Want waarom associëren we deze emotie meer met mannen dan met vrouwen, zoals Soraya Chemaly laat zien, en welke gevolgen heeft dat? Met gastspreker Harriët Bergman.

Studiebelasting en lesmateriaal

De cursus bestaat uit vier weekends van elk 9 contacturen, dus 36 contacturen in totaal.

Het lesmateriaal is inbegrepen. Bij de cursus wordt een reader op de eerste dag ter beschikking gesteld. De teksten uit deze readerkomen vooraf ook op onze Digitale Leeromgeving beschikbaar voor deelnemers aan de cursus. Het is niet verplicht om deze teksten vooraf te hebben gelezen, maar het verdient wel aanbeveling om alvast een blik te werpen. Je zult dan meer uit de cursus kunnen halen.

Data

Zaterdag 14 en zondag 15 november 2026

Zaterdag 12 en zondag 13 december 2026

Zaterdag 16 en zondag 17 januari 2027

Zaterdag 20 en zondag 21 februari 2027

Zaterdag van 10.30 uur tot zondag 12.30 uur met afsluitende lunch.

Docenten

Martha Claeys

Martha Claeys is gepromoveerd aan de Universiteit Antwerpen op trots als morele emotie, waarover ze in 2023 'Trots. De filosofie van een emotie' publiceerde. Dit boek won de Socratesbeker in 2024. Martha is als onderzoeker verbonden aan de Universiteit Antwerpen. Samen met Lotte Spreeuwenberg maakt ze de filosofische podcast Kluwen.

Lieke Asma

Lieke Asma is filosoof en psycholoog. In 2018 promoveerde ze aan de Vrije Universiteit Amsterdam op een proefschrift over vrije wil en wetenschappelijk onderzoek. Ze werkt aan de Munich School of Philosophy, waar ze onderzoek doet naar zelfontplooiing, impliciete motieven en handelen. Ze is auteur van 'Mijn Intenties en ik: filosofie van de vrije wil' en 'Blinde vlekken. Hoe impliciete vooroordelen je (mis)leiden'.

Harriet Bergman

Harriët Bergman is filosoof en activist. Onlangs promoveerde zij aan de Universiteit van Antwerpen op een onderzoek naar politieke emoties, klimaatrechtvaardigheid en activisme. Ze schreef het voorwoord van de Nederlandse vertaling van Andreas Malms 'How to Blow Up a Pipeline' en publiceert regelmatig in Hard//Hoofd en Jacobin. Daarnaast geeft ze actie- en mediatraining aan activistische groepen en NGO’s met Stroomversnellers (NL) en TRACTIE (BE).