Ouder worden als ervaring

Naar een nieuwe filosofie van het late leven

In de snel veranderende samenleving van nu is betekenisgeving van ouder worden een nieuw en ingewikkeld vraagstuk. Oude antwoorden passen niet meer. Clichés en vooroordelen staan nieuwe betekenissen hinderlijk in de weg: ouder worden gaat niet om ‘jong blijven’, evenmin is het alleen maar verlies en verval. Maar wat is het dan wel? Ouder worden in deze tijd vraagt om nieuwe taal, aansluitend bij de ervaringen en inzichten van ouderen zelf. In deze ‘filosofiewerkplaats’ gaan deelnemers samen op zoek naar een passende verwoording van wat ouder worden als ervaring is en betekent: samen maak je nieuwe filosofie. En al doende leer je hoe je zelf in eigen kring op een eenvoudige manier een kleine filosofiewerkplaats kunt opzetten.

Met Suzanne Biewinga en gastsprekers Rinie van Leeuwen en Emilie Lindenbergh.

Voor wie?

Mensen die zelf ervaren dat ze ouder worden en graag met andere ouderen in dialoog gaan, op zoek naar passende taal om uitdrukking te geven aan wat ouder worden is en betekent. Voor het volgen van een cursus bij de ISVW is geen voorkennis vereist.

Wat leer je?

Tijdens deze summerschool ga je in een ‘filosofiewerkplaats’ samen met andere deelnemers op zoek naar een passende verwoording van wat ouder worden als ervaring is en betekent. Je leert om samen een nieuwe filosofie te maken, en hoe je zelf in eigen kring op een eenvoudige manier een kleine filosofiewerkplaats kunt opzetten, en doet vaardigheden op in het formuleren van filosofische vragen. Het doel is een gezamenlijke doordenking van wat het is en betekent om ouder te worden, aan de hand van eigen ervaringen en korte filosofische teksten en inleidingen.

Programma

Dag 1:
Ochtend: Kennismaking met elkaar in relatie tot het thema ouder worden als ervaring. Doel en werkwijze, programma.
Middag: Eigen associaties bij het thema. Cultuurfilosofische geschiedenis en context.
Avond: Schrijfopdracht.

Dag 2:
Overdag: Ouder worden als verlangend wezen. Welke richtingen kan een innerlijk kompas bij het ouder worden wijzen? Existentiële zorgen: wat staat bovenaan? De kloof tussen willen en kunnen, hoe daarmee om te gaan. Ouder worden als belichaamd wezen. Stoïcijnse psychologie als instrument voor het sturen van emoties. Vergeten emoties volgens Martha Nussbaum: de doorwerking van primitieve schaamte en weerzin op de betekenis van ouder worden. De invloed van de mythe van competente en onafhankelijke volwassenheid – en hoe daar vrij van te raken.
Avond: Denken met je lichaam.

Dag 3:
Overdag: Ouder worden als sociaal wezen. Wat betekenen Hannah Arendts begrippen ‘wereld’ en ‘handelen’ voor ouder worden? Inzichten uit de filosofie van vriendschap en de plaats van ouderen tussen andere mensen, tussen generaties? Judith Butler en de gevolgen van het niet zien van het ‘gelaat’ van gemarginaliseerde groepen. Hoe om te gaan met stereotypering, vooroordelen ten aanzien van oudere mensen?
Avond: Visualisatie van de plaats van oudere mensen in de samenleving.

Dag 4:
Overdag: Ouder worden als eindig wezen. Filosofie van de tijd, dimensies van tijd. Verkenning van het eigen veranderende perspectief op de tijd. Het belang van (achterstallig) onderhoud aan het verleden. Oriëntatie op de toekomst als blijvende mogelijkheid en onontkoombare noodzaak om te ‘beginnen’. Vragen rond het levenseinde. De aard en de waarde van het heden.
Avond: Schrijfopdracht.

Dag 5:
Ochtend: Eigen conclusies, metaforen van ouder worden. Hoe ga je verder, eventueel plannen voor een filosofiewerkplaats of dialoog in eigen kring, voornemens.

Studiebelasting en lesmateriaal

Deze cursus bestaat uit 31 contacturen en (optioneel) enkele uren zelfstudie. Bij de cursus wordt een reader op de eerste dag ter beschikking gesteld. De teksten uit deze reader komen vooraf ook op onze Digitale Leeromgeving beschikbaar voor deelnemers aan deze cursus. Het is niet verplicht om deze teksten vooraf te hebben gelezen, maar het verdient wel aanbeveling om alvast een blik te werpen. Je zult dan meer uit de cursus kunnen halen.

Deelnemers dienen zelf dit boek aan te schaffen (niet inbegrepen in cursusgeld) en te lezen ter voorbereiding:
Ouder worden als ervaring, filosofie van het late leven. Door Suzanne Biewinga. ISBN 978 90 2446 907 9.

Data

Maandag 27 juli t/m vrijdag 31 juli 2026.

Aanvang maandag om 10.30 uur, einde vrijdag om 12.30 uur met een afsluitende lunch.

Arrangementen

Arrangement 1: € 1.074,18 (inclusief 4 x diner met wijn, 5 x lunch en koffie/thee).

Arrangement 2: € 1.337,53 (arrangement 1 + standaardkamer en ontbijt).

Arrangement 3: € 1.384,09 (arrangement 1 + pluskamer en ontbijt).

Arrangement 4: € 1.419,05 (arrangement 1 + comfortkamer en ontbijt).

Wil je korting? Schaf dan de Gold Card aan of kijk of je in aanmerking komt voor ambassadeurskorting.

Docenten

Suzanne Biewinga

Suzanne Biewinga studeerde op latere leeftijd filosofie, na vele jaren werkzaam te zijn geweest als ondersteuner van patiëntenorganisaties en als coördinator van een hospice. Zij promoveerde begin 2025 als zeventigjarige aan de Universiteit van Amsterdam op haar onderzoek naar een nieuwe filosofie van ouder worden als ervaring. Kort na haar promotie verscheen haar boek 'Ouder worden als ervaring, filosofie van het late leven'.

Rinie van Leeuwen

Rinie van Leeuwen is lichaamsgericht psychotherapeut met ervaring in het werken met groepen. Al van jongs af aan is ze geïnteresseerd in wat mensen beweegt en ontdekte ze dat ons lichaam een belangrijke bron is voor het maken van contact met jezelf en van daaruit met de ander.

Emilie Lindenbergh

Emilie Lindenbergh is werkzaam als kunstschilder. Ze exposeerde in binnen- en buitenland. Ook is ze docent tekenen en schilderen en schrijfcoach levensverhaal. Ze volgde een opleiding aan de Bibliotheek- en Documentatieacademie, een lerarenopleiding tekenen en Nederlands, diverse creatieve opleidingen waaronder schilderen, en studeerde menswetenschappen aan de International University of Lugano.