Basiscursus Macht en onmacht | Noodlottige keuzes

Praktische wijsheid in de Griekse tragedies

‘Overal zijn de gevaren, maar niets is zo gevaarlijk als de mens,’ schreef Sofokles in zijn tragedie Antigone. De mens vormt door zijn mateloos streven niet alleen de grootste bedreiging voor zijn omgeving, maar ook voor zichzelf. Dit observeerde de tragediedichter 2500 jaar geleden al en is actueler dan ooit. In deze basiscursus verdiepen we ons in de meesterwerken van de klassieke oudheid vanuit verschillende hedendaagse morele dilemma’s, die steeds vaker gaan over omgaan met onmacht en onzekerheid. Centraal staan de Oresteia en Prometheus van Aischylos; Oidipous, Antigone en Philoctetes van Sofokles en de Bacchanten en Medea van Euripides. Deze oerteksten leren ons hoe te leven tussen vrijheid en noodlot. Daarnaast zullen we ook kennismaken met de doorwerking van de Griekse tragedies in hedendaagse literatuur, opera en toneel en is er ruimte voor zelfreflectie en gesprek.

Met Moïra Müller en gastdocenten Alexander Reeuwijk, Victor Müller, Norbert Peeters, Erik Boers en Benjamin Rous.

Bekijk hier de gehele basiscursus Macht en onmacht.

Voor wie?

De basiscursus is geschikt voor iedereen die zich meer wil verdiepen in de Griekse Oudheid en kennis wil vergaren over de doorwerking van de tragedies in het heden én in zichzelf. De cursus is voor iedereen toegankelijk, filosofische voorkennis is niet vereist.

Wat leer je?

Aan het eind van deze basiscursus zal je je meer thuis voelen in de immense wereld van de Griekse mythen en tragedies. Je hebt dan:
– inzicht in onze eigen wijsheid, vrijmoedigheid en overmoed
– kennis van originele bronnen van de Griekse mythen
– kennis van de sociaalhistorische context en filosofische concepten inherent aan de tragedies
– inzicht in de praktische wijsheid van de Griekse tragedies
– handvatten om tragedies en andere teksten uit de klassieke oudheid op een inspirerende manier te lezen
– kennis over de doorwerking van Griekse tragedies in hedendaagse literatuur en moderne opera
– inzicht in de actualiteit van de tragedies en de eeuwig terugkerende thema’s en morele dilemma’s

Programma

Weekend 2: Noodlottige keuzes

14-15 februari 2026

In dit weekend staat de trilogie de Oresteia van Aischylos centraal en zullen we aan de hand van de drie tragedies het thema rechtvaardigheid bespreken en onderzoeken hoe dit concept is veranderd. Vanuit het lezen van tekstfragmenten zullen we met elkaar in gesprek gaan over hoe wij zelf ‘ongewilde’ keuzes maken en op welke manier we hier wel of geen verantwoordelijkheid voor nemen.

Daarnaast zal muziekfilosoof Victor Müller ons met een interactieve lezing meenemen in de fundamenten van de muziek en de essentie van de Griekse tragedies: de koorzangen. Grieken geloofden dat muziek het karakter (ethos) vormde. Aristoteles’ beroemde begrip catharsis (zuivering) is ondenkbaar zonder muziek. Muziek werkt rechtstreeks op de ethos van de ziel en is nodig omdat sommige waarheden niet gedacht maar enkel doorleefd kunnen worden. In deze muzikale reis ontdekken we dat de fundamenten van de aristotelische deugden hetzelfde zijn als die van de muziek en worden we uitgenodigd om iets van de werking van muziek op de mens te ervaren.

Werkvormen

Het weekend is thematisch georganiseerd en bestaan uit kennisoverdracht en het verwerken en actualiseren van de verkregen inzichten. Specifiek maken we gebruik van de volgende werkvormen:
– Hoorcolleges
– Close-reading van teksten
– Practicums voor reflectie en gesprek
– Socratisch dialoog
– Literair café met interviews
– Gastcolleges met muziek en filmfragmenten

Studiebelasting en lesmateriaal

Elk afzonderlijk weekend van deze cursus bevat 9 contacturen. Het is optioneel om je te verdiepen en de tragedies zelfstandig te lezen, maar dit is zeker niet verplicht voor het volgen van de reeks weekenden.

Het lesmateriaal is inbegrepen. Bij de cursus wordt een reader op de eerste dag ter beschikking gesteld. De teksten uit deze reader komen vooraf ook op onze Digitale Leeromgeving beschikbaar voor deelnemers aan de cursus.

Deelnemers die de complete tragedie en/ andere originele bronnen willen lezen kunnen, geheel vrijwillig, kiezen uit de volgende werken, die zelf dienen te worden aangeschaft:

• Hesiodos, Werken en Dagen, vertaald door dr. W. Kassies, Dimensie, Leiden (1989)
• Hesiodos, Alle Goden!, vertaald door R. Blankenborg, Damon, Eindhoven (2018)
• Homeros, Ilias en Odyssee, vertaald door M.A. Schwartz, Athenaeum, Amsterdam (2012) (De boeken kunnen ook in andere uitgaven gelezen worden.)
• Aischylos, Het verhaal van Orestes, vertaald door G.Koolschijn, Athenaeum, Amsterdam (1995)
• Aischylos, Prometheus, vertaald door G. Komrij, Prometheus, Amsterdam (1992)
• Sofokles, Oidipous, Antigone, vertaald door G. Koolschijn, Athenaeum, Amsterdam (2014)
• Euripides, Medea, Bakchanten, vertaald door G. Koolschijn, Athenaeum, Amsterdam (2010)
• Aristofanes, Kikkers, vertaald door M. d’Hane-Scheltema, Athenaeum, Amsterdam (1995)
• Seneca, Medea, vertaald door P. Schrijvers, Historische uitgeverij, Groningen (2013)

Data

Zaterdag 14 en zondag 15 februari 2026

Zaterdag van 10.30 uur tot zondag 12.30 uur met afsluitende lunch.

Arrangementen

Arrangement 1: € 393,00 (inclusief diner met wijn, 2 x lunch en koffie/thee),

Arrangement 2: € 473,12 (arrangement 1 + standaardkamer en ontbijt), uitverkocht

Arrangement 3: € 490,55 (arrangement 1 + pluskamer en ontbijt), uitverkocht

Arrangement 4: € 499,29 (arrangement 1 + comfortkamer en ontbijt).

Wil je korting? Schaf dan de Gold Card aan of kijk of je in aanmerking komt voor ambassadeurskorting.

Docenten

Moïra Müller

Moïra Müller is gepromoveerd filosofe in de Griekse Oudheid en is een veelgevraagd spreker. Ze geeft les als gastdocent aan verschillende universiteiten, filosofische instituten en leiderschapsorganisaties. In al haar werkzaamheden is het uitgangspunt de gezamenlijke zoektocht naar de actualiteit van de Griekse filosofie en poëzie. Regelmatig publiceert ze artikelen over de thema’s zoals noodlot en vrijheid, duivelse dilemma’s en morele besluitvorming.Müller studeerde filosofie en klassieke studies aan de Universiteit van Barcelona en is gepromoveerd op het thema vrijheid en noodlot in de Griekse tragedies.

Victor Müller

Victor Müller is een zeer ervaren trainer en coach. Vanuit muziek en muziekfilosofie, gebaseerd op de kardinale deugden van Aristoteles, brengt hij mensen bij hun authentieke stem. Ook is hij een veelgevraagd spreker in leiderschapsprogramma’s waarin hij bijdraagt aan de ervaring van groepsharmonie door samen te zingen.