Basiscursus Macht en onmacht | Het raadsel van de mens

Praktische wijsheid in de Griekse tragedies

‘Overal zijn de gevaren, maar niets is zo gevaarlijk als de mens,’ schreef Sofokles in zijn tragedie Antigone. De mens vormt door zijn mateloos streven niet alleen de grootste bedreiging voor zijn omgeving, maar ook voor zichzelf. Dit observeerde de tragediedichter 2500 jaar geleden al en is actueler dan ooit. In deze basiscursus verdiepen we ons in de meesterwerken van de klassieke oudheid vanuit verschillende hedendaagse morele dilemma’s, die steeds vaker gaan over omgaan met onmacht en onzekerheid. Centraal staan de Oresteia en Prometheus vanAischylos; Oidipous, Antigone en Philoctetes van Sofokles en de Bacchanten en Medea van Euripides. Deze oerteksten leren ons hoe te leven tussen vrijheid en noodlot. Daarnaast zullen we ook kennismaken met de doorwerking van de Griekse tragedies in hedendaagse literatuur, opera en toneel en is er ruimte voor zelfreflectie en gesprek.

Met Moïra Müller en gastdocenten Alexander Reeuwijk, Victor Müller, Norbert Peeters, Erik Boers en Benjamin Rous.

Bekijk hier de gehele basiscursus Macht en onmacht.

Voor wie?

De basiscursus is geschikt voor iedereen die zich meer wil verdiepen in de Griekse Oudheid en kennis wil vergaren over de doorwerking van de tragedies in het heden én in zichzelf. De cursus is voor iedereen toegankelijk, filosofische voorkennis is niet vereist.

Wat leer je?

Aan het eind van deze basiscursus zal je je meer thuis voelen in de immense wereld van de Griekse mythen en tragedies. Je hebt dan:
– inzicht in onze eigen wijsheid, vrijmoedigheid en overmoed
– kennis van originele bronnen van de Griekse mythen
– kennis van de sociaalhistorische context en filosofische concepten inherent aan de tragedies
– inzicht in de praktische wijsheid van de Griekse tragedies
– handvatten om tragedies en andere teksten uit de klassieke oudheid op een inspirerende manier te lezen
– kennis over de doorwerking van Griekse tragedies in hedendaagse literatuur en moderne opera
– inzicht in de actualiteit van de tragedies en de eeuwig terugkerende thema’s en morele dilemma’s

Programma

Weekend 5: Het raadsel van de mens

23-24 mei 2026

Dit weekend staat de vraag naar de essentie van de mens centraal. Wat is de mens en wat is hij niet? Aan de hand van Oidipous en Philoctetes gaan we dieper in op het mensbeeld dat Sofokles in deze tragedies beschrijft en zullen de relatie van mens en natuur en de eerste ecokritiek bespreken. Ook zullen we ons bezighouden met presocratische teksten en het gedachtegoed van de eerste natuurfilosofen. Gastdocent Norbert Peeters zal een verdiepend hoorcollege geven over de veranderende relatie van mens en natuur door de eeuwen heen in relatie tot de klimaatcrisis.

Werkvormen

Het weekend is thematisch georganiseerd en bestaan uit kennisoverdracht en het verwerken en actualiseren van de verkregen inzichten. Specifiek maken we gebruik van de volgende werkvormen:
– Hoorcolleges
– Close-reading van teksten
– Practicums voor reflectie en gesprek
– Socratisch dialoog
– Literair café met interviews
– Gastcolleges met muziek en filmfragmenten

Studiebelasting en lesmateriaal

Elk afzonderlijk weekend van deze cursus bevat 9 contacturen. Het is optioneel om je te verdiepen en de tragedies zelfstandig te lezen, maar dit is zeker niet verplicht voor het volgen van de reeks weekenden.

Het lesmateriaal is inbegrepen. Bij de cursus wordt een reader op de eerste dag ter beschikking gesteld. De teksten uit deze reader komen vooraf ook op onze Digitale Leeromgeving beschikbaar voor deelnemers aan de cursus.

Deelnemers die de complete tragedie en/ andere originele bronnen willen lezen kunnen, geheel vrijwillig, kiezen uit de volgende werken, die zelf dienen te worden aangeschaft:

• Hesiodos, Werken en Dagen, vertaald door dr. W. Kassies, Dimensie, Leiden (1989)
• Hesiodos, Alle Goden!, vertaald door R. Blankenborg, Damon, Eindhoven (2018)
• Homeros, Ilias en Odyssee, vertaald door M.A. Schwartz, Athenaeum, Amsterdam (2012) (De boeken kunnen ook in andere uitgaven gelezen worden.)
• Aischylos, Het verhaal van Orestes, vertaald door G.Koolschijn, Athenaeum, Amsterdam (1995)
• Aischylos, Prometheus, vertaald door G. Komrij, Prometheus, Amsterdam (1992)
• Sofokles, Oidipous, Antigone, vertaald door G. Koolschijn, Athenaeum, Amsterdam (2014)
• Euripides, Medea, Bakchanten, vertaald door G. Koolschijn, Athenaeum, Amsterdam (2010)
• Aristofanes, Kikkers, vertaald door M. d’Hane-Scheltema, Athenaeum, Amsterdam (1995)
• Seneca, Medea, vertaald door P. Schrijvers, Historische uitgeverij, Groningen (2013)

Data

Zaterdag 23 en zondag 23 mei 2026

Zaterdag van 10.30 uur tot zondag 12.30 uur met afsluitende lunch.

Arrangementen

Arrangement 1: € 393,00 (inclusief diner met wijn, 2 x lunch en koffie/thee),

Arrangement 2: € 473,12 (arrangement 1 + standaardkamer en ontbijt),

Arrangement 3: € 490,55 (arrangement 1 + pluskamer en ontbijt),

Arrangement 4: € 499,29 (arrangement 1 + comfortkamer en ontbijt). UITVERKOCHT

Wil je korting?
– Meld je hier aan als lid van de Vrienden van de ISVW en krijg de mogelijkheid om een Goldcard aan te schaffen waarmee je hoge kortingen op ISVW-cursussen ontvangt
– Kijk hier of je in aanmerking komt voor ambassadeurskorting
– Kijk hier of je in aanmerking komt voor korting vanuit het Vriendenfonds

Wil je het mogelijk maken dat ook mensen met een smalle beurs ISVW-cursussen kunnen volgen? Doneer dan hier aan het Vriendenfonds.

Docenten

Moïra Müller

Moïra Müller is gepromoveerd filosofe in de Griekse Oudheid en is een veelgevraagd spreker. Ze geeft les als gastdocent aan verschillende universiteiten, filosofische instituten en leiderschapsorganisaties. In al haar werkzaamheden is het uitgangspunt de gezamenlijke zoektocht naar de actualiteit van de Griekse filosofie en poëzie. Regelmatig publiceert ze artikelen over de thema’s zoals noodlot en vrijheid, duivelse dilemma’s en morele besluitvorming.Müller studeerde filosofie en klassieke studies aan de Universiteit van Barcelona en is gepromoveerd op het thema vrijheid en noodlot in de Griekse tragedies.

Norbert Peeters

Norbert Peeters is gepromoveerd botanisch filosoof, schrijver, docent verbonden aan de universiteit van Leiden en programmamaker voor Studium Generale Leiden, waar hij vooral de natuurwetenschappen behandelt. Peeters studeerde Archeologie en Filosofie. In zijn boeken laat hij ons kennis maken met het plantenleven en de filosofie van de natuur. In zijn promotieonderzoek houdt hij zich bezig de filosofische en historische achtergrond van onkruid.