Summer schools 2017

Ethiek in het dagelijks leven

Ethiek draait om de beantwoording van de vraag: ‘Hoe moreel verantwoord te handelen?’. Vanaf de Griekse oudheid hebben filosofen zich bezig gehouden met de zoektocht naar ethische richtlijnen voor menselijk handelen. In deze summer school maakt u kennis met vier belangrijke benaderingen binnen de ethiek.

In ons dagelijks leven is ‘Hoe moreel verantwoord te handelen?’ echter ook een vraag waar we regelmatig mee worstelen. We bespreken dan ook de implicaties van de opvattingen van de denkers voor onze eigen morele besluitvorming.

Maandag 3 t/m vrijdag 7 juli 2017.

Vrouwelijke denkers

Vrouwelijke filosofen hebben in de westerse geschiedenis lange tijd niet of nauwelijks een podium gehad. Nu gaat het in de 21ste eeuw weliswaar de goede kant op, maar zeker in de filosofische canon schort het aan grote vrouwelijke inbreng. En dat terwijl er zoveel niet te versmaden vrouwelijke denkers zijn. Denk aan Aspasia van Milete, die de sokratische liefdesfilosofie op haar kop zette, of Anne Conway, ontwerpster van een radicale ontologie die onder meer Leibniz flink beïnvloedde.vrouwelijke-denkers

De stemmen van deze en andere onderbelichte vrouwelijke denkers hebben de potentie om de traditionele filosofie op haar grondvesten te doen schudden. Nieuwe invalshoeken, amper betreden paden en een literaire argumentatiestijl vieren hoogtij in deze summer school, waarin de docent een overkoepelend beeld schetst van de interesses, thematiek en methodologie van een keur aan vrouwelijke denkers door de eeuwen heen.

Maandag 10 t/m vrijdag 14 juli 2017.

Stoïcijnse levenskunst

stoicijnse-levenskunstEen basisgedachte van de stoïcijnse filosofie is dat mensen niet emotioneel lijden door wat hen overkomt, maar alleen door hun eigen gedachten daarover. Wanneer deze gedachten irrationeel zijn, veroorzaken zij negatieve emoties als irritatie, angst, teleurstelling, jaloezie en schuldgevoel. Filosoferen in de traditie van Sokrates – het onderzoeken van de eigen gedachten, dat volgens hem pas een leven menswaardig maakt – kan hier verandering in brengen. De emoties, in tegenstelling tot de aangename en sociale gevoelens, hebben bovendien geen enkele positieve functie voor het handelen. Inzicht, mededogen en moed zijn veel betere motieven om in actie te komen. Het is een misverstand dat stoïcijn(s) zijn zou leiden tot passiviteit. Integendeel, wie in plaats van een lijder (passief) een leider (actief) wil worden, kan uitstekend terecht bij de stoïcijnse levenskunst.

In deze zomerweek wordt niet alleen besproken wat stoïcijnse levenskunst betekent, maar worden ook concrete oefeningen aangereikt en geoefend, zoals ook bij de stoïcijnen in de oudheid gebruikelijk was.

Maandag 10 t/m vrijdag 14 juli 2017.

Tao en Qigong

tao-en-qigong Tijdens deze summer school nemen we u mee op een verdiepingsreis in de daoïstische filosofie waarin theorie en praktijk hand in hand gaan. Op basis van haar nieuwe boek Filosofie met de vlinderslag zal Woei-Lien Chong passages over meditatie bespreken uit de Daodejing en Zhuangzi, de twee vroegste teksten van het daoïsme, en Robert-Jan Schippers heeft een programma voor u in petto met gevarieerde ontspanningsoefeningen en lichaamswerk uit Chinese qigong-tradities, om meer licht te werpen op de mogelijke betekenis van deze passages. Via individuele en partneroefeningen (“pushing hands”) gaat u aan den lijve ondervinden wat het daoïsme bedoelt met termen zoals: leegte, yin en yang, centrum, spil, de kracht van het zachte, ademen uit de hielen, volgen, aandacht, luisteren en voelen. Door de unieke combinatie van lezingen en oefeningen zal duidelijk worden waarom het lichaam in het daoïsme zo belangrijk is voor het ontwikkelen van wuwei, de levenshouding van egoloze openheid en wakker aanpassingsvermogen.

Woensdag 12 t/m zondag 16 juli 2017.

Het einde

Hoe ambitieus was de naoorlogse wijsbegeerte! Niet alleen Nederland was af, ook de Westerse filosofie was klaar. het-eindeDe geschiedenis van de wijsbegeerte naderde een eindpunt. Heden is dit einddenken zo passé. Mensenrechten en democratie staan opnieuw ter discussie. Nog nooit waren metafysica en zingeving zo populair. Niemand is verbaasd als een eigentijds filosoof dualistisch denkt, van theocratie maatschappelijke rust verwacht of betoogt dat vrije wil, God of het hiernamaals zo al geen reële fenomenen toch noodzakelijke ficties zijn. Vanwaar dat naoorlogse optimisme? Wat ging er mis met die moderne ambitie? Bevatte ze foute uitgangspunten? Vertoonde ze blinde vlekken die haar fataal werden? Welk nieuwe denken kwam ervoor in de plaats?

In deze zomerweek bezinnen we ons op utopie en realisme, vooruitgang en traditie in de filosofie van de 20ste en 21ste eeuw.

Woensdag 12 t/m zondag 16 juli 2017.

De mooiste filosofie

Filosofie is de tijd in gedachten gevat, schreef Hegel. SS.-oostwest-levenskunstDat is mooi gezegd, sterker nog, dit citaat geeft aan waar het de filosofie voornamelijk om te doen is: om de waarheid van het gebruikte woord. In deze cursus gaan we het eens heel anders doen. De docenten stellen niet de waarheid van filosofische teksten voorop, maar hun schoonheid, zeggingskracht en verblufvermogen. De vreugde die filosofie teweeg kan brengen is immers vaak van esthetische aard: de verfijnde metafoor en de harmonische gedachtegang treffen eerder doel dan welke brave beschrijving dan ook.

Maandag 17 t/m vrijdag 21 juli 2017.

 

Het keren van de munt

We leven in een cultuur waarin de nadruk ligt op kracht, moed, onafhankelijkheid, succes en controle. Afhankelijkheid en kwetsbaarheid blijven buiten beeld of worden negatief gewaardeerd. Wat gebeurt er als de munt wordt gekeerd, als waarden een andere waarde krijgen? In deze week kijken we naar wat ondergronds is gegaan, wat niet wordt opgemerkt in de gangbare manier van waarnemen en spreken, en hoe het structureel negeren van bepaalde waarden tot woede, maar ook tot vernieuwing leidt. Als leidraad gebruiken we de boeken Achterblijven van Marli Huijer en Weten vraagt meer dan meten van Christien Brinkgreve, die beide gaan over een nieuwe waardering voor wat ondergewaardeerd dreigt te raken.

Maandag 17 t/m vrijdag 21 juli 2017.

 

Moderne levenskunsten

Je moet je leven veranderen, luidt de titel van een boek van Sloterdijk. We kunnen niet anders. We zijn onaf, en voortdurend bezig ons leven te veranderen. Levenskunst helpt bij het vormgeven van al die verandering. Foucault zette de levenskunst op de maatschappelijke agenda. Hij herwaardeerde een klassieke opvatting over filosofie: filosofie als een oefening in denken, als arbeid aan jezelf. Montaigne was de ontdekker van het moderne ik, voortdurend in verandering. Hij zag het leven als een reis en liet zien hoe leerzaam onze eigen levenservaringen kunnen zijn. Wanneer zijn we goede leerlingen van onze levenservaringen? Welke inzichten leveren ze op?

Maandag 17 t/m 21 juli 2017.

Anders denken: Postmoderne levenskunsten

Wat vinden we gewoon en waarom vinden we dat gewoon?anders-denken-postmodern We leven ons leven alsof onze gebruiken en verwachtingen vanzelfsprekend en ‘natuurlijk’ zijn, hoewel ze eigenlijk historisch en cultureel bepaald zijn. In deze zomercursus zullen we aan de hand van postmoderne theorieën vraagtekens plaatsen bij dominante denkpatronen over leven, liefde en maatschappij. En ons steeds de vraag stellen: waarom vinden we dit eigenlijk gewoon?

Maandag 24 t/m vrijdag 28 juli 2017.

Jezelf begrijpen

jezelf-begrijpenHoe kunnen we onszelf eigenlijk op een nuchtere, wetenschappelijke manier kennen zonder het bijzondere van mensen weg te redeneren? De mens is in ieder geval het dier dat zichzelf bestudeert. Deze zomerweek verkennen we waar mensen tegen aanlopen als ze dat proberen – en wat dat op zichzelf weer zegt over onze soort. We verkennen wat hersenwetenschappers te bieden hebben – en tegen welke grenzen zij aanlopen. En verbinden dit met de visie van enkele filosofen.

Woensdag 26 t/m zondag 30 juli 2017.

Sokratisch gesprek

Als we Plato mogen geloven bestookte Sokrates op de oudgriekse agora de Atheners te pas en te onpas met vragen, totdat zij in hun eigen woorden verstrikt raakten. 2500 jaar na dato is het sokratisch gesprek nog steeds een geijkte methode om je eigen ervaring

tot op het bot te onderzoeken en scherpe filosofie te bedrijven. Het sokratisch gesprek is een oefening in denken, goed luisteren, samenvatten, inleven, vragen stellen, geduld betrachten en het precies formuleren van je gedachten. Deze cursus is bedoeld voor iedereen die aan den lijve wil ondervinden waar een goed gesprek toe kan leiden.

Maandag 31 juli t/m 4 augustus 2017.

 

Een andere kijk op Shakespeare

In deze zomerweek wordt een nieuwe laag in Shakespeare’s toneelstukken aangeboord. De Amerikaans- Franse denker René Girard heeft thema’s in dit oeuvre op een unieke wijze doordacht – wat ongekende mogelijkheden biedt voor liefhebbers van theater en filosofie. Girard’s benadering inspireert tot reflectie op ons menselijk handelen.

Maandag 31 juli t/m vrijdag 4 augustus 2017.

 

Vriendschap: Ideaal of werkelijkheid?

In de geschiedenis van het denken over vriendschap zijn de toon van eulogie (lofrede) en melancholie vrijwel steeds met elkaar vermengd. Het lijkt alsof de realiteit van onze ervaringen met vriendschap over zichzelf heen verwijst naar een idealiteit die blijft uitdagen. Religieuze en seculiere denkers erkennen deze ‘transcenderende’ kracht van de vriendschap. In deze summer school verkennen we deze thematiek aan de hand van een aantal denkers uit een lange traditie.

Woensdag 2 t/m zondag 6 augustus 2017.

 

Vrij zijn en inspiratie

Nu al voor de vierde keer gaan wij in deze summer school het ‘avontuur van bewustzijn’ aan. Het wordt onze persoonlijke ontdekkingsreis naar wie we zijn, naar ons vrij zijn en onze inspiratie. Een integrale benadering waarin wijzelf met onze ervaring centraal staan, niet zozeer het bestuderen van wat er óver wordt gezegd.

Maandag 7 t/m 11 augustus 2017.

Hoe vrij is de vrije markt?

Vrije-markt Ten Kate bestudeert met u in de zomerweek ‘Hoe vrij is de vrije markt?’  de diverse filosofische visies op neoliberalisme, pro en contra. De rode draad die we volgen is een zoektocht naar een nieuw begrip van vrijheid, in gesprek met de rijke filosofische tradities die al sinds de Oudheid over vrijheid nadenken, en tot aan moderne levensbeschouwelijke stromingen: de vrijzinnig-religieuzen en de humanisten waren en zijn pioniers in deze zoektocht naar een andere vrijheid.

Woensdag 9 t/m zondag 13 augustus 2017.

Grote denkers over liefde en verlangen

Liefde-en-verlangen-Beauvoir-en-SartreVersmelting of differentiatie? Voorwaardelijkheid of onvoorwaardelijkheid? Geestdrift of lichamelijkheid? Waar gaat het u om in liefde en relaties? In deze zomerweek zetten we verschillende perspectieven van grote denkers op de liefde naast elkaar. Het zal onder meer gaan over lichaam en geest, over narcisme en zorg voor de ander, over grenzen en grensoverschrijding.

Maandag 14 t/m vrijdag 18 augustus 2017.

Mystiek en literatuur

Mystiek-en-literatuurKunnen poëtische woorden een mystieke ervaring beschrijven? Of schiet de taal fundamenteel tekort? Tijdens de zomerweek verkent u deze vragen via een dubbele inwijdingsreis: door de wereld van de mystiek en die van de literatuur.

U ontdekt hoe de klassieke Nederlandse literatoren Nescio en Leopold de onthechting van oosterse stromingen als het soefisme en boeddhisme in hun werk alle ruimte geven. De door Meister Eckhart beïnvloede poëzie van Paul Celan toont hoe dit loslaten tot openheid voor het mysterie van het bestaan leidt.

Woensdag 16 t/m zondag 20 augustus 2017.

Spinoza in grote lijnen

Spinoza-tekeningIn deze cursus staat elke dag een hoofdthema van Spinoza’s denken centraal. De vijf thema’s komen overeen met de vijf delen van de Ethica: God, de geest, de affecten, slavernij en vrijheid. Wat bedoelt Spinoza met deze begrippen en belangrijker: wat hebben ze ons tegenwoordig nog te zeggen?

Woensdag 16 t/m zondag 20 augustus 2017.

De kunst van het anders denken

SS.-Anders-denkenBevraag je impliciete aannames en ga anders kijken naar je leven, je werk, en de wereld. Onze belangrijkste visies – zowel persoonlijk, zakelijk als maatschappelijk – zijn gebaseerd op veelal ondoordachte denkgewoonten. Dit is onvermijdelijk wan twij kunnen niet leven zonder geautomatiseerde structuren. ‘Custom then is the great guide of human life’, aldus David Hume.

Maar soms kunnen wij binnen een bepaald kader niet verder denken en is een complete ommekeer gewenst. Door onze diepste aannames te bevragen, kunnen wij een herkadering (reframing) in ons denken bewerkstelligen.

Maandag 21 t/m vrijdag 25 augustus 2017.


Comments are closed.

Back to Top ↑
  • Bildung scheurkalender 2018


    Nu leverbaar. Met bijdragen van koning Willem Alexander, Ben Feringa, Jet Bussemaker e.a.

  • Laatste kans!

    do 19

    De al dan niet vrije wil – een eeuwenoud debat

    16 oktober om 10:30 tot 19 oktober om 17:15
    vr 20

    Den Haag – Filosofie op de kaart

    20 oktober om 13:00 tot 17:00
    za 21

    START: Sokratisch gespreksleider

    21 oktober om 10:30 tot 22 oktober om 17:00
    ma 23

    Frontiers of Physics and Science

    23 oktober om 10:30 tot 27 oktober om 15:30
  • NIeuw bij ISVW uitgevers

  • Meld je aan voor onze nieuwsbrieven

  • @isvwijsbegeerte