Scholing van de geest

Socratische vaardigheden voor professionals

Kessels, Jos - Scholing van de geestEidoscoopIn maart 2017 start de vierde editie van de leergang Scholing van de geest. Deze is gebaseerd op het gelijknamige boek van Jos Kessels, Scholing van de geest – Wat ik leerde van Socrates. Centraal staat het ontwikkelen van een socratische, onderzoekende houding en de bijbehorende vaardigheden van de klassieke vrije kunsten: dialectica (vragen stellen), retorica (overtuigend spreken), grammatica (taal en schrijven) en de overkoepelende deugdenleer (ethica).
De leergang is gericht op toepassing van socratische vaardigheden in een maatschappelijke en organisatorische context. Het geheel staat onder leiding van Jos Kessels, die regelmatig zelf een college zal verzorgen. De uitvoering is in handen van Paulien ’t Hoen en Anne-Marie Gunnink van Radius, in opdracht van Eidoskoop.

 

Voor wie?
De leergang is bedoeld voor professionals met een onderzoekende houding, die socratische methoden willen toepassen in hun werkpraktijk. Met deze leergang willen zij zich scholen in praktische filosofie en de klassieke vrije kunsten. Deelnemers voelen zich uitgedaagd door de zoektocht naar de vraag waar het werkelijk om gaat. Zij kennen of vermoeden de kracht van dilemma’s, ontregeling, vertraging, twijfel en verbeelding en zoeken naar vormen om de waarde hiervan te gebruiken.

Socratische methode
De erfenis van Socrates en Plato biedt een schat aan instrumenten om gesprekken te begeleiden en kwesties te onderzoeken. Ook vandaag de dag is er grote behoefte aan mensen die de rol van Socrates op zich kunnen nemen, anderen kunnen ondervragen over wat hun leidende ideeën zijn, en onderzoeken of die ideeën kloppen. De socratische methode bevat essentiële vaardigheden voor mensen in organisaties, variërend van eenvoudige gesprekstechnieken tot geavanceerde dialectische analyses. Zij vormt een klassieke manier om door middel van vragen iemand tot onderzoek te bewegen. Socrates liet mensen voorbeelden onderzoeken, ervaringen analyseren en ideeën testen. Zijn uitgangspunt was dat je een inzicht niet verwerft door het voorgeschoteld te krijgen, maar alleen door zelf te denken. Het stellen van goede vragen is niet eenvoudig. Soms beginnen mensen met het stellen van vragen, maar schakelen zij al snel weer om en vertellen zelf hoe het zit. Of ze stellen louter suggestieve vragen. Of ze weten niet hoe ze met onverwachte vragen of tegengestelde antwoorden moeten omgaan. Daarbij is het een hele kunst een vraag te verduren en het onderzoek aan te gaan.
Socrates, aartsvader van de westerse filosofie
sokratesSocrates voerde zijn leven lang gesprekken met mensen, op zoek naar de ideeën die leidend waren in hun bestaan, om ze te toetsen op hun geldigheid. Zijn uitgangspunt was dat je via ‘niet-weten’ tot ‘weten’ kunt komen. Een toestand van verwarring en ‘denkverlegenheid’ (aporie) is dus nodig om uiteindelijk tot wezenlijke verdieping en verheldering van een kwestie te komen. Socrates’ passie, die het leidend idee van zijn eigen leven vormde, werd uiteindelijk ook zijn dood: de Atheense burgerij veroordeelde hem in 399 voor Christus tot de gifbeker, zogenaamd omdat hij niet geloofde in de goden, in werkelijkheid omdat hij fundamentele kritiek had op de opvattingen van zijn stadsgenoten. Zijn leerling Plato heeft hem daarna onsterfelijk gemaakt, door hem de hoofdrol te geven in bijna al zijn dialogen. De socratische methode is nog steeds actueel, volgens sommigen is de hele westerse filosofie niet meer dan een serie voetnoten bij Plato.
Binnen Eidoskoop zetten de docenten diverse socratische methoden en zelfonderzoek in voor visie- en ontwikkelingsvraagstukken. Zij werken bijvoorbeeld met het Kralenspel; een rijk geschakeerd instrument om betekenis, samenhang en richting te creëren. Deze nieuwe variant van socratische dialoog wordt individueel en in groepen toegepast.

Docenten

Gunnink, Anne-Marie 2014Anne-Marie Gunnink (1966) studeerde Rechtsgeleerdheid en Personeelswetenschappen en deed een MBA in de Verenigde Staten. Als organisatie-ontwikkelingsexpert en Management Development manager werkt ze zowel in profit- als non-profitomgevingen: industrie, onderwijs, overheid en zakelijke dienstverlening. Haar authentieke aanwezigheid, open oordeelloosheid en haar vermogen om aan te sluiten bij mensen en situaties maken haar effectief en invloedrijk in organisaties. Praktijkonderzoek en begripsanalyse combineren met verbeelding en ervaren is haar vormgeving van de socratische principes in leven en werk.

 

Hoen, Paulien t 2014Paulien ’t Hoen (1964) heeft twintig jaar ervaring met het begeleiden van socratische (intervisie)gesprekken. Kenmerkend in haar benadering zijn scherpte, humor en vasthoudendheid. Met een achtergrond in kunstgeschiedenis, communicatie en management, ligt haar werkervaring zowel in de culturele sector als het bedrijfsleven. Binnen de Trivium-vakken ligt haar voorkeur bij grammatica; het zo precies en zo mooi mogelijk uitdrukken van waar het werkelijk om gaat. De verbinding van logos met verbeelding is voor haar de essentie in het aanbod van Eidoskoop.

????

 

Jos Kessels (1948) studeerde rechten en filosofie, deed onderzoek in wetenschapsfilosofie en didactiek van filosofie en promoveerde op kennistheorie en filosofieonderwijs (socratische methode). Hij specialiseerde zich in theorie en praktijk van het socratisch gesprek. Sinds 25 jaar leidt hij gesprekken en trainingen met managers en bestuurders in verschillende sectoren van de samenleving en publiceerde verscheidene boeken.

Zie voor meer informatie http://www.eidoskoop.nl/

Programma

De leergang bestaat uit een combinatie van praktische oefeningen en theoretische inbedding, en wordt afgesloten met een werkstuk waarin deelnemers een dragend idee uitwerken aan de hand van een zelfgekozen thema uit de leergang en de individuele route die zij tijdens de leergang hebben afgelegd. Het programma omvat onder meer de volgende thema’s:
• Socratische houding en de rol van ideeën
• Zelfonderzoek, grotmythe en het poëtisch argument
• Dialoog en discussie, opschorten van oordelen, het zandlopermodel
• Ethica (deugdenleer)
• Vormen van de vrije kunsten: dialectica, retorica, grammatica, ethica
• De filosoof en de muzen, werken met verbeelding en gevoel
• Filosofische achtergronden van de socratische methode

Na afloop zijn deelnemers in staat socratische vaardigheden te hanteren voor zichzelf en anderen, de basistechnieken van dialectiek toe te passen, socratische vraaggesprekken te voeren, de reflectieve houding van vrije ruimte op te roepen, en dialectische analyses van praktijkkwesties te maken.
De leergang Scholing van de geest vormt een zelfstandige leergang, maar fungeert ook als eerste jaar voor de leergang Visieontwikkeling in organisaties. Elke leergang kan afzonderlijk gevolgd worden.

Tijdsinvestering

De leergang omvat zeven modules van drie dagdelen plus een slotdag met eindpresentaties. Houdt u rekening met voorbereidingstijd van ongeveer vier uur per week (lezen, praktijkopdrachten). Het schrijven van het eindstuk (autografie) zal rondom de laatste module tot aan de eindpresentatie nog een extra tijdsinvestering van ongeveer vier uur per week vragen.

Aanmelding

Aanmelding via receptie@isvw.nl
Inschrijven kan met een brief of email met (korte) motivatie en cv. U wordt dan uitgenodigd voor een intakegesprek. Dit is zowel bedoeld om gezamenlijk te bekijken hoe de opleiding in uw bestaan past, als om tot een evenwichtige samenstelling van de groep te komen.

Data leergang 2017-2018

Op Landgoed ISVW
Maximaal 12 deelnemers

7 en 8 maart 2017
11 en 12 april
16 en 17 mei
20 en 21 juni
12 en 13 september
10 en 11 oktober
7 en 8 november
Januari 2018 slotbijeenkomst

Elke module omvat drie dagdelen: een avond, ochtend en middag. We beginnen dinsdagavond om 17.00 uur, woensdagmiddag om 17.00 uur sluiten we af.

Kosten

De kosten voor de opleiding zijn 6.975,- voor zeven bijeenkomsten en de slotbijeenkomst. Dit is exclusief BTW, inclusief comfortkamer en ontbijt, 7 x lunchbuffet, 7 x diner met wijn, koffie/thee, intakegesprek, lesmateriaal, coaching en intervisie.


Back to Top ↑
  • Bildung scheurkalender 2018


    Verschijnt eind augustus met bijdragen van koning Willem Alexander, Ben Feringa, Jet Bussemaker e.a. Eigen omslag voor uw organisatie? Reageer voor 1 juli via info@isvw.nl.
  • Laatste kans!

    jul 03

    Frontiers of Astronomy

    3 juli om 10:30 tot 7 juli om 12:30
    jul 17

    Het keren van de munt

    17 juli om 10:30 tot 21 juli om 12:30
    jul 24

    Anders denken: Postmoderne levenskunsten

    24 juli om 10:30 tot 28 juli om 12:30
    jul 26

    Jezelf begrijpen

    26 juli om 10:30 tot 30 juli om 12:30
    aug 02

    Vriendschap: Ideaal of werkelijkheid?

    2 augustus om 10:30 tot 6 augustus om 12:30
  • NIeuw bij ISVW uitgevers

  • Meld je aan voor onze nieuwsbrieven

  • @isvwijsbegeerte