Laden Evenementen

« All Evenementen

  • Dit event is voorbij.

Start: Basiscursus Inleiding in de filosofie

13 oktober om 10:30 tot 14 oktober om 12:30

Twijfel is het begin van wijsheid – René Descartes

De basiscursus ‘Inleiding in de filosofie’ is een reis door de geschiedenis van de westerse filosofie – van de stadstaat Athene in de 4e eeuw voor het begin van onze jaartelling naar Nederland in de 21ste eeuw. We maken kennis met de baanbrekende denkers in de Oudheid, de moderne tijd en onze tijd: van Plato via René Descartes en Friedrich Nietzsche naar Rosi Braidotti.

Tegelijkertijd biedt de reeks van vijf bijeenkomsten een overzicht van de ontwikkelingen in vijf disciplines van de filosofie, namelijk kennisleer, wetenschapstheorie en taalfilosofie, ethiek, esthetica en kunstfilosofie, politieke filosofie en antropologie/neurofilosofie.

Uitgangspunt

Filosofie is een parapluterm, dat wil zeggen de naam voor verschillende manieren van filosoferen die gedurende de afgelopen ruim vijfentwintig eeuwen in het Westen hebben bestaan. Dit overzicht van de geschiedenis en de systematiek van de Westerse filosofie heeft als uitgangspunt de opvatting dat er sprake is van een paradigmatisch karakter van de filosofie. Ofwel: er is sprake van drie ‘conceptual frameworks’ (begrippenkaders) die in de gemeenschap van filosofen in de Oudheid, de moderne tijd en onze tijd de manier van denken bepalen, n.l. van een ontologische (of ‘politicologische’) manier van denken via een mentalistisch (of ‘egologisch’) uitgangspunt naar een sociaal-linguïstische (of ‘eco-relationele’) benadering.

Programma

De basiscursus ‘Inleiding in de filosofie’ bestaat uit vijf bijeenkomsten. Deze zijn zowel als serie als onafhankelijk van elkaar te volgen. Elke bijeenkomst neemt een discipline binnen de filosofie als thema en behandelt de geschiedenis van deze discipline vanaf de Oudheid tot nu.

Weekend 1: Het ware

Kennisleer, wetenschapstheorie en taalfilosofie
Plato-Descartes-Kant-Popper-Wittgenstein-Kuhn-Foucault

Zaterdag 13 oktober 2018 10.30 uur tot zondag 14 oktober 2018 12.30 uur met afsluitende lunch.

Filosofen hebben zich altijd gebogen over het vraagstuk van waarheidsvinding. In de Oudheid is de zoektocht naar waarheid en kennis verbonden met de vraag ‘Wat is het wezen van de werkelijkheid?’. In de moderne tijd wordt vooral strijd gevoerd tussen rationalisten en empiristen over de vraag naar de bron van kennis. In onze tijd heeft de filosofie de verhouding van taal en werkelijkheid als haar centrale thema opgevat en spelen noties als de theoriegeladenheid van de waarneming, de conceptuele bepaling van de ervaring en het discourskarakter van het spreken een belangrijke rol in de discussie over (de mogelijkheid van) waarheidsvinding.

Weekend 2: Het goede

Ethiek
Aristoteles-Spinoza-Kant-Mill-Levinas

Zaterdag 17 november 2018 10.30 uur tot zondag 18 november 2018 12.30 uur met afsluitende lunch.

Iedereen wordt op het werk en in het dagelijks leven wel eens geconfronteerd met de morele vraag: ‘Hoe te handelen?’. Al vijfentwintig eeuwen hebben filosofen verschillende procedures voorgesteld om op verantwoorde wijze te reageren. Gedurende het weekeinde maken we kennis met vijf verschillende, belangrijke ethische benaderingen.

Wat vertelde Aristoteles lang geleden in Athene over een voortreffelijk en ‘gelukt’ leven? Welke rol speelt het streven naar het volharden in het eigen bestaan in Spinoza’s ethiek van blijmoedigheid? Wat schreef Immanuel Kant over autonomie en de categorische imperatief? Hoe omschreef John Stuart Mill het schadebeginsel? Wat verstaat Emmanuel Levinas onder ‘luisteren naar het gelaat van de Ander dat spreekt’?

Weekend 3: Het schone

Esthetica en kunstfilosofie
Plato-Aristoteles-Kant-Nietzsche-Heidegger-Deleuze

Zaterdag 1 december 2018 10.30 uur tot zondag 2 december 2018 12.30 uur met afsluitende lunch.

Hoe hebben filosofen door de eeuwen heen (de rol van) het kunstwerk opgevat? In de Oudheid ruziën Plato en Aristoteles over de plek van de dichtkunst in de stadstaat. Plato, voor wie de tragedie slechts een nabootsing (mimesis) van de werkelijkheid is die de mensen geen inzicht oplevert, stelt voor de dichters uit de stadstaat te verbannen. Aristoteles, daarentegen, is van mening dat de tragedie de mensen niet alleen raakt maar ook tot denken zet en daarmee een zuiverende werking (katharsis) heeft.

In de moderne tijd duikt de esthetica op als leer van de schoonheid. Kant vraagt zich af wat de voorwaarden voor de mogelijkheid van het esthetisch oordeel: ‘Dit is mooi’ zijn. Zijn antwoord luidt: ‘Schoon is wat belangloos, zonder begrip of doel, door een gemeenschappelijke zin bevalt’. Nietzsche omschrijft de mens als een kunstzinnig scheppend wezen en het leven als een kunstwerk. In zijn boek De geboorte van de tragedie onderscheidt hij twee artistieke aandriften: het Apollinische en het Dionysische, die met de ontwikkeling van kunst verbonden zijn.

In onze tijd wordt kunst door Heidegger opgevat als een manier waarop de werkelijkheid betekenis krijgt – hij omschrijft het wezen van de kunst als ‘het zich in het werk stellen van de waarheid van het zijnde’. In zijn boek Logique de la sensation analyseeert Deleuze de schilderkunst van Francis Bacon.

Weekend 4: De samenleving

Politieke filosofie
Plato-Aristoteles-Hobbes-Spinoza-Rousseu-Marx-Mill-Arendt-Habermas-Mouffe-Nussbaum-Raworth

Zaterdag 12 januari 2019 10.30 uur tot zondag 13 januari 2019 12.30 uur met afsluitende lunch.

Hoe behandelen filosofen in de Oudheid, in de moderne tijd en in onze tijd maatschappelijke en politieke vraagstukken? Hoe denken zij over een rechtvaardige samenleving, over burgerschap en macht?

Hoe meent Plato dat de stadstaat Athene bestuurd dient te worden? Welke rol hoort de filosoof daarbij te hebben? Wat vertelt Aristoteles lang geleden in zijn colleges aan het Lyceum over politiek? Hoe vat hij de mens op? Welke staatsvormen onderscheidt hij? Hoe vat Aristoteles burgerschap op?

Moderne filosofen als Hobbes, Spinoza en Rousseau maken (ieder op eigen wijze) gebruik van een mensbeeld dat leidt tot een natuurtoestand die het sluiten van een maatschappelijk verdrag noodzakelijk maakt. Voor Hobbes dient het ‘de oorlog van allen tegen allen’ te voorkomen, voor de ‘lenzenslijper’ Spinoza hoort de overeenkomst ook vrijheid van denken te garanderen en voor Rousseau moet het sociaal contract de onvrijheid en ongelijkheid in de burgerlijke maatschappij opheffen.

In het spoor van de Franse revolutie en de schaduw van de Industriële revolutie groeit de kritiek op de kapitalistische economie (Marx) en op de onderwerping van de vrouw (Mill).

Het hedendaagse politieke denken wordt gekenmerkt door analyse van en kritiek op verschillende aspecten van de (laat)moderne samenleving: het gebrek aan burgerschap (Arendt), de kolonisering van de leefwereld door het systeem (Habermas), de ontkenning van het agonistische karakter van het politieke (Mouffe), het gebrek aan kwaliteit van leven van vele mensen in de wereldgemeenschap (Nussbaum) en het échec van het marktfundamentalisme in de economie (Raworth).

Weekend 5: De mens

Van filosofische antropologie naar neurofilosofie
Plato-Aristoteles-Descartes-Nietzsche-Damasio-Heidegger-Foucault-Irigaray-Braidotti

Zaterdag 9 februari 2019 10.30 uur tot zondag 10 februari 2019 12.30 uur met afsluitende lunch.

Hoe hebben Westerse filosofen de afgelopen vijfentwintig eeuwen over ons, de mens, het zelf gedacht? Wat verstaan zij onder het ‘zelf’? Wat betekent ‘zelf’ in begrippen als zelfredzaamheid en zelfbewustzijn en uitdrukkingen als zorg voor het zelf en jezelf zijn? Allereerst maken we kennis met het ‘lichaamsvijandige’ uitgangspunt van de Westerse wijsbegeerte: Plato over de ziel die schouwt en Descartes over de geest die heldere voorstellingen weet te maken. We bespreken dan Nietzsche’s kritiek op deze lichaamsverachting en Damasio’s onderzoeksresultaat: hersencapaciteit zorgt voor voelend weten, bewust zijn en zelf.

Vervolgens maken we kennis met de opvattingen van het zelf als een levend wezen dat in een gemeenschap leeft (Aristoteles), het zelf als ‘ik’ als een ‘enkeling’ (Descartes t/m Sartre) en het zelf als erzijn opgevat als vanuit betrokkenheid in betrekkingen zijn (Heidegger).

Tot slot behandelen we filosofie opgevat als levenskunst – van Socrates’ zorg voor het zelf via Nietzsche’s opvatting van het zelf als kunstwerk naar hedendaagse standpunten: Foucaults analyse van de discours-bepaaldheid van zelfwording en de rol van oefenpraktijken, Irigaray’s interpretatie van het man-vrouw onderscheid in de Westerse wijsbegeerte, het denken van de seksuele differentie en het belang van de Oosterse oefenpraktijk en Braidotti’s onszelf op te vatten als nomadisch van aard.

 

Docent

Jan Flameling studeerde wijsbegeerte in Groningen, Keulen, Berkeley en Amsterdam. In maart 1994 richtte hij het Filosofisch Bureau Ataraxia op. Sindsdien werkt hij als docent, trainer en gespreksbegeleider.

Data

Zaterdag 13 en zondag 14 oktober 2018

Zaterdag 10 en zondag 11 november 2018

Zaterdag 1 en zondag 2 december 2018

Zaterdag 12 en zondag 13 januari 2019

Zaterdag 9 en zondag 10 februari 2019

Aanvang zaterdag om 10.30 uur, einde zondag om 12.30 uur met afsluitende lunch

Deelname

Arrangement 1: € 1.527,40 (inclusief 5 x diner, 10 x lunch en koffie/thee)

Arrangement 2: € 1.818,30 (arrangement 1 + standaardkamer en ontbijt)

Arrangement 3: € 1.868,30 (arrangement 1 + pluskamer en ontbijt)

Arrangement 4: € 1.905,80 (arrangement 1 + comfortkamer en ontbijt)

Locatie

Landgoed ISVW
Dodeweg 8
Leusden, 3832 RD Nederland
Telefoon:
033 – 465 07 00
Website:
isvw.nl

Organisator

ISVW
Telefoon:
033 465 0700
E-mail:
receptie@isvw.nl
Website:
www.isvw.nl

Back to Top ↑
    • nl
  • Winkelmand

  • Laatste kans!

    ma 22

    Romantiek en authenticiteit

    22 oktober om 10:30 tot 26 oktober om 12:30
    ma 22

    Spinozaweek: Spinoza, politiek en maatschappij

    22 oktober om 10:30 tot 26 oktober om 12:30
    nov 10

    Op leven en dood: Van Oudheid tot Renaissance

    10 november om 10:30 tot 11 november om 12:30
    nov 10

    Liefde en doodsdrift; Eros en Thanatos in de sociologie

    10 november om 10:30 tot 11 november om 12:30
    nov 10

    Start: Liefde en doodsdrift; Eros en Thanatos

    10 november om 10:30 tot 11 november om 12:30
    nov 17

    Inleiding in de filosofie: Het goede

    17 november om 10:30 tot 18 november om 12:30
    nov 18

    Filosofisch café: Veerkracht

    18 november om 15:00 tot 17:00
  • NIeuw bij ISVW uitgevers

  • Meld je aan voor onze nieuwsbrieven

  • Word Vriend van de ISVW