Laden Evenementen

Sociale filosofie: De grot van Plato

De westerse sociale filosofie begint bepaald niet zonnig. Ze begint namelijk in een duistere grot. Volgens Plato zijn de mensen in het democratische Athene geketend, misleid en ver verwijderd van het goede en het ware. Slechts een enkeling, die zich aan zijn ketenen kan ontworstelen, is vrijheid gegund. Maar wanneer deze filosoof zich dan weer mengt onder zijn medeburgers, wordt hij verguisd door het volk, dat zich liever laat misleiden.

Aristoteles is optimistischer. Volgens hem is de mens een politiek dier dat alleen kan floreren wanneer hij samenleeft met andere mensen. Vriendschap is daarbij belangrijk, want zonder vrienden kan een mens geen deugden ontwikkelen en van deugden word je gelukkig. Een samenleving is dan ook pas gelukkig als alle burgers gelukkig zijn, aldus Aristoteles. Hij is het dan ook niet eens met Plato dat een filosoof in zijn eentje het goede kan bereiken. Liever samen met je vrienden in een donkere grot dan in je eentje in de zon.

De ideeën van Aristoteles vertonen gelijkenissen met die van een denker die hij nooit heeft gekend: Confucius. Die formuleerde zijn sociale filosofie enkele eeuwen eerder in wat we nu China noemen. Bij hem staat een deugd centraal: ren, dat wel vertaald wordt met ‘compassie’ of ‘naastenliefde’. Om deze deugd te kunnen ontwikkelen heeft de mens een zo rijk mogelijk web aan sociale relaties nodig, te beginnen bij de familie. Elk mens heeft in zijn familie een bepaalde rol met daarbij horende verplichtingen naar oudere en jongere generaties. Het is in het uitoefenen van die rollen dat mensen naastenliefde kunnen uitoefenen. Pas als dit binnen de familie op een goede manier gebeurt, kan een mens dat uitbreiden naar andere sociale netwerken, zoals bestuur, werk of buurt.

Terug naar de grot van Plato. Heeft het volk goede redenen om in de grot te blijven zitten? Rene ten Bos vindt van wel. Het ideaal van volksverheffing heeft voor hem een elitaire bijsmaak. Wie denkt de filosoof wel niet dat hij is?

 

Opzet van dit weekend

Elk weekend in de serie Sociale filosofie behandelt enkele klassieke teksten uit de geschiedenis van de westerse canon, een tekst van buiten die canon en een tekst die dezelfde vragen relevant maakt voor het hier en nu.

Klassiekers: Plato vs. Aristoteles

Een ander perspectief: Confucius

Hier en nu: Het volk in de grot van René ten Bos

 

Lesmateriaal en studiebelasting 

Voorafgaand aan het weekend leest u de korte tekst ‘Wat is sociale filosofie?’. Bij aanvang ontvangt u een reader met enkele teksten. Daarnaast bespreken we Het volk in de grot van René ten Bos (Boom, 2018). Dit boek kun je zelf aanschaffen bij je lokale boekhandel of via deze link.

De studiebelasting bedraagt 8 contacturen, 1 uur leeswerk ter voorbereiding en optioneel 8 uur leeswerk in je eigen tijd, vooraf of achteraf.

Programma

Zaterdag

10.30 uur: De grot van Plato.

11.15 uur: koffie/thee

11.45 uur: Vervolg

12.30 uur: Lunch

14.00 uur: Aristoteles

15.30 uur: koffie/thee

16.00 uur: Test en gesprek: in hoeverre bent u een Platonist of een Aristoteliaan?

17.00 uur: bar

18.00 uur: diner

20.00 uur: Film: Cidade de Deus (City of God)

 

Zondag

09.30 uur: Confucius

11.00 uur: koffie/thee

11.30 uur: Het volk in de grot

12.30 uur: Afsluitende lunch

 

Data

Zaterdag 25 januari 2020 10.30 uur tot zondag 26 januari 2020 12.30 uur met afsluitende lunch.

Deelname

Arrangement 1: € 319,95 (inclusief diner met wijn, 2 x lunch en koffie/thee),

Arrangement 2: € 379,15 (arrangement 1 + standaardkamer en ontbijt),

Arrangement 3: € 389,15 (arrangement 1 + pluskamer en ontbijt),

Arrangement 4: € 396,65 (arrangement 1 + comfortkamer en ontbijt).

Wil je korting? Schaf dan de Gold Card aan of kijk of je in aanmerking komt voor ambassadeurskorting.

Docent

Marthe Kerkwijk is filosoof en programmamanager bij de ISVW. Ze gaf colleges politieke en sociale filosofie aan de University of London en richtte de West London Philosophy School op. Ze geeft workshops over Hannah Arendt, over gedachte-experimenten en ze schrijft een boek over de logica van het gebroken hart. Daarnaast is ze wekelijks in het filmhuis te vinden.