Laden Evenementen

Start: Masterclass Postmodernisme en de terugkeer naar Kant

‘Ja, ik heb maar een taal, toch is het niet van mij.’ – Jacques Derrida

De Kritiek van het oordeelsvermogen van Immanuel Kant kon in de 20e eeuw op veel belangstelling rekenen. De postmoderne tijd had namelijk voor een nieuw probleem gezorgd: hoe kunnen we een weloverwogen oordeel vormen? Postmoderne denkers als Derrida, Lyotard, Arendt en Deleuze keren terug naar Kants derde kritiek, de belangrijkste moderne klassieker over esthetica en kunstfilosofie. Met Arthur d’Ansembourg.

Kants Kritiek van het oordeelsvermogen wordt door menigeen gezien als een van de belangrijkste boeken uit de geschiedenis van de filosofie. Dit even fascinerend als complexe werk maakte niet alleen de weg vrij voor het Duitse idealisme en de daaropvolgende neokantianisme terugkeer, maar wist ook de aandacht te trekken van de grote twintigste-eeuwse denkers zoals Derrida, Lyotard,, Hannah Arendt en Deleuze. Met name in hun bespreking van Kants opvattingen over schoonheid en kunst wordt duidelijk wat de belangwekkende betekenis is van de derde kritiek in het tijdperk van het einde van de grote verhalen.
In onze postmoderne situatie beschikken we immers niet meer over vooraf gegeven regels en algemene gezichtspunten op grond waarvan we de waarheid van een oordeel kunnen bepalen. We blijven regelmatig steken in individuele meningen die niet meer getoetst kunnen worden aan vaststaande kaders. Belangrijk is echter dat Kant in zijn esthetica en kunstfilosofie aandacht heeft voor de aard van het reflecterende oordeelsvermogen. Dankzij dit vermogen zijn we in staat om zicht te krijgen op de kaders waarbinnen mensen hun individuele meningen over schoonheid, kunst en andere zaken in de wereld lanceren. Dat maakt het mogelijk om met elkaar verschillende algemeenheden in overweging te nemen en gedeelde gezichtspunten te vinden.

Leerdoelen

In deze masterclass bestuderen we het eerste deel (over het schone, het sublieme en de kunst) van de Kritiek van het oordeelsvermogen. Daarbij maken we gebruik van de meest recente interpretatie van dit werk door Frans van Peperstraten. Tevens gaan we na wat Derrida, Lyotard,, Hannah Arendt en Deleuze te zeggen hebben over de esthetica en kunstfilosofie van Kant. Wat zijn de belangrijkste vragen die zij stellen en hoe spelen zij een rol in ons leven en in de hedendaagse kunst? Je krijgt de gelegenheid om je grondig te verdiepen in een aantal invalshoeken van waaruit we Kant kunnen lezen in het licht van onze huidige postmoderne situatie. Tevens krijg je de gelegenheid om met elkaar teksten te lezen en te interpreteren.

Programma


Weekend 1: Het reflecterend oordeelsvermogen

Zaterdag 25 september 2021 10.30 uur tot zondag 26 september 2021 12.30 uur met afsluitende lunch.

In de inleiding van de Kritiek van het oordeelsvermogen legt Kant uit waarom hij deze derde kritiek wil schrijven. Hij benadrukt dat hij in dit werk op zoek is naar een verbinding tussen zijn eerste twee kritieken: de Kritiek van de zuivere rede en de Kritiek van de praktische rede. Wat is eigenlijk de grondgedachte van deze kritieken en wat verstaat Kant onder kritiek? In de uitwerking van die vraag zullen we kennismaken met het reflecterend oordeelsvermogen. Gastdocent: vertaler Jabik Veenbaas


Weekend 2: De analytica van het schone

Zaterdag 27 november 2021 10.30 uur tot zondag 28 november 2021 12.30 uur met afsluitende lunch.

In dit deel van de Kritiek van het oordeelsvermogen onderzoekt Kant het esthetische oordeel. Wat bedoelen we eigenlijk als we zeggen dat iets mooi is? Van belang daarbij is dat dit oordeel is gebaseerd op een heel specifiek soort gevoel. Wat is het karakter van dit esthetische gevoel en hoe verschilt het van andersoortige gevoelens? Kant benadrukt dat het esthetische gevoel voortkomt uit een spel van verbeelding en verstand. De kwestie trok de aandacht van Jacques Derrida. We zullen daarom onderzoeken hoe hij de esthetica van Kant deconstrueert. Gastdocent: Ben Overlaet


Weekend 3: De analytica van het verhevene

Zaterdag 29 januari 2022 10.30 uur tot zondag 30 januari 2022 12.30 uur met afsluitende lunch.

De thematiek van het verhevene, ofwel het sublieme, speelt niet alleen een belangrijke rol in de esthetica van Kant, maar werd richtinggevend voor de poëzie en kunst van de romantiek en de avant-garde in de 20e eeuw. In deze bijeenkomst gaan we na wat de aard is van de esthetische ervaring van het sublieme en waarin dit verschilt van het schone. Volgens Kant gaat het sublieme gepaard met een bewustwording van onze morele bestemming. Om deze kwestie helder te krijgen zullen we tevens stilstaan bij het onderzoek van Jean-Francois Lyotard. Gastdocent: Sylvia Molenaar


Weekend 4: De deductie van de zuivere esthetische oordelen

Zaterdag 26 maart 2022 10.30 uur tot zondag 27 maart 2022 12.30 uur met afsluitende lunch.

In dit deel van de kritiek van het oordeelsvermogen legt Kant verder uit waarom oordelen over het schone en het sublieme weliswaar subjectief zijn, maar vanwege hun reflexieve karakter toch aanspraak kunnen maken op algemene instemming. Interessant daarbij is dat we volgens Hannah Arendt in deze aanspraak van het esthetische oordeel een aanzet vinden voor een politieke filosofie. Waarom is volgens haar Kants analyse van het schone van belang voor het politieke leven? Gastdocent: Marieke Borren


Weekend 5: Schone kunst is kunst van het genie

Zaterdag 28 mei 2022 10.30 uur tot zondag 29 mei 2022 12.30 uur met afsluitende lunch.

Kants opvatting dat mooie kunstwerken hun oorsprong hebben in de genialiteit van de kunstenaar was niet alleen bepalend voor de ontwikkeling van de romantiek, maar werkt door in het hedendaagse idee dat kunstwerken origineel en oorspronkelijk moeten zijn. Wat is de aard van het genie en hoe zijn de verbeelding en rede werkzaam in diens scheppende activiteit? Om de betekenis hiervan te overdenken zullen we te rade gaan bij Gilles Deleuze. Gastdocent: Frans van Peperstraten


Studiebelasting

Elk afzonderlijk weekend van deze cursus bevat 9 contacturen, wat 45 contacturen voor de gehele cursus betekent. Daarnaast neemt het lezen van eventuele lesmaterialen circa 20 uur in beslag. Let op! Kritiek van het oordeelsvermogen van Immanuel Kant (vert. Jabik Veenbaas) en Oordelen zonder regels. Kant over schoonheid, kunst en natuur van Frans van Peperstraten zijn niet inbegrepen bij deze cursusbedragen, maar zijn wel vereist. hier voor Kritiek van het oordeelsvermogen en hier voor Oordelen zonder regels. Kant over schoonheid, kunst en natuur om ze te bestellen.

Data

Zaterdag 25 en zondag 26 september 2021,

Zaterdag 27 en zondag 28 november 2021,

Zaterdag 29 en zondag 30 januari 2022,

Zaterdag 26 en zondag 27 maart 2022,

Zaterdag 28 en zondag 29 mei 2022.

Aanvang zaterdag om 10.30 uur, einde zondag om 12.30 uur met afsluitende lunch.

Deelname

Arrangement 1: € 1.650,00 (inclusief 5 x diner, 10 x lunch en koffie/thee),

Arrangement 2: € 1.954,50 (arrangement 1 + standaardkamer en ontbijt),

Arrangement 3: € 2.004,50 (arrangement 1 + pluskamer en ontbijt),

Arrangement 4: € 2.042,00 (arrangement 1 + comfortkamer en ontbijt).

Wil je korting? Schaf dan de Gold Card aan of kijk of je in aanmerking komt voor ambassadeurskorting.

Docent

Arthur d’Ansembourg is filosoof en docent esthetiek en kunstfilosofie. Hij studeerde filosofie aan de Universiteit van Amsterdam en München. Sinds 2002 is hij als filosoof werkzaam in het volwassenenonderwijs. Tevens begeleidt hij socratische gesprekken over kunst en verzorgt hij filosofische rondleidingen in museale instellingen. In 2018 verscheen van zijn hand Er zit iets achter. Over filosofie en kunst (ISVW).

Gastdocenten

Jabik Veenbaas is filosoof, vertaler, dichter en publicist. Samen met Willem Visser vertaalde hij van Immanuel Kant Prolegomena (Uitgeverij Boom, 1999) en Kritiek van de zuivere rede (Uitgeverij Boom, 2004). In 2006 verscheen bij dezelfde uitgever hun vertaling van Kants Kritiek van de praktische rede en in 2009 die van Kritiek van het oordeelsvermogen. In 2013 verscheen zijn boek De Verlichting als kraamkamer (2013). In 2021/2022 zal bij uitgeverij ISVW van hem verschijnen De essentie van Kant. Meer info: jabikveenbaas.nl

Marieke Borren is universitair docent aan de faculteit Cultuurwetenschappen van de Open Universiteit Nederland. Ze doceert aan de faculteit Cultuurwetenschappen (Vakgroep Filosofie en Geschiedenis) van de Open Universiteit Nederland. Op haar weblog bespreekt zij hedendaagse aspecten van het democratische leven in het licht van het werk van Hannah Arendt.

Sylvia Molenaar studeerde Theater-, Film, en Televisiewetenschap aan de Universiteit Utrecht en rondde haar master Contemporary Theatre, Dance and Dramaturgy af met een scriptie over de ervaring van het sublieme in het theater. Na het behalen van haar bevoegdheid voor eerstegraads docent kunstgeschiedenis heeft zij haar carrière voortgezet in het middelbaar onderwijs.

Frans van Peperstraten is gepensioneerd én verbonden aan het Departement Filosofie van de Universiteit van Tilburg. Hij doceert in de vakgebieden sociale en politieke filosofie, cultuurfilosofie en esthetica. Representatief voor zijn onderzoek zijn het boek Sublieme Mimesis. Kunst en politiek tussen nabootsing en gebeurtenis: Lacoue-Labarthe, Heidegger, Lyotard, Damon, Budel, 2005, het artikel ‘Heideggers geofilosofie’, Algemeen Nederlands Tijdschrift voor Wijsbegeerte, vol. 112 (2020), no 2, 177-199 en het boek Oordelen zonder regels. Kant over schoonheid, kunst en natuur, Boom, Amsterdam, 2020.

Op de websites van de ISVW worden algemene bezoekgegevens bijgehouden, waaronder het IP-adres van uw computer en het tijdstip van opvraging en gegevens die uw browser meestuurt. Deze gegevens worden gebruikt voor analyses van bezoek- en klikgedrag op de website. De ISVW gebruikt deze informatie om de werking van de website te verbeteren. Deze gegevens worden zoveel mogelijk geanonimiseerd en worden niet aan derden verstrekt. Voor meer details zie Voorwaarden en Privacy

Cookie instellingen/settings

Hieronder kunt u kiezen welke soorten cookies u op deze website toestaat. Klik op de knop "Cookie-instellingen opslaan" om uw keuze toe te passen / Below you can choose which kind of cookies you allow on this website. Click on the "Save cookie settings" button to apply your choice.

FunctioneleOnze website maakt gebruik van functionele cookies. Deze cookies zijn nodig om onze website te laten werken / Our website uses functional cookies. These cookies are necessary to let our website work.

AnalytischeOnze website maakt gebruik van analytische cookies om het mogelijk te maken om onze website te analyseren en te optimaliseren ten behoeve van o.a. de bruikbaarheid / Our website uses analytical cookies to make it possible to analyze our website and optimize for the purpose of a.o. the usability.

Sociale mediaOnze website plaatst cookies voor sociale media om u inhoud van derden te tonen, zoals YouTube en FaceBook. Deze cookies kunnen uw persoonlijke gegevens volgen / Our website places social media cookies to show you 3rd party content like YouTube and FaceBook. These cookies may track your personal data.

AdvertentieOnze website plaatst advertentiecookies om u advertenties van derden te tonen op basis van uw interesses. Deze cookies kunnen uw persoonlijke gegevens volgen / Our website places advertising cookies to show you 3rd party advertisements based on your interests. These cookies may track your personal data.

OverigeOnze website plaatst cookies van derden van andere diensten van derden die geen analytische, sociale media of advertenties zijn / Our website places 3rd party cookies from other 3rd party services which aren't Analytical, Social media or Advertising.