Laden Evenementen

« All Evenementen

Heideggers vraag naar de techniek

02/01/2019 om 10:30 tot 06/01/2019 om 12:30

In zijn voordracht De vraag naar de techniek uit 1953 onderwerpt Martin Heidegger de instrumentele opvatting van techniek aan een kritisch onderzoek. Hij gaat daarvoor terug naar Aristoteles en diens leer van oorzakelijkheid en laat zien dat de Griekse filosoof onder techniek nog iets heel anders verstond, namelijk een ‘wijze van ontbergen’. Op basis hiervan kan Heidegger een nieuw licht werpen op de moderne techniek, die hij analyseert als een ‘opvorderend ontbergen’. Dit verlangt van al wat er mee in aanraking komt maar één ding: terstond ter plekke ter beschikking staan. De smartphone is hier een recent opvallend blijk van, maar het geldt al voor waterleiding en lucifer. In de cursus zal de beschouwing van Heidegger aan de hand van de tekst stap voor stap worden uitgelegd. Daarnaast zullen een aantal thema’s extra worden uitgediept, zoals de aard van Heideggers denken, zijn bezinning op de verhouding tussen kunst en techniek en zijn pleidooi voor een houding van gelatenheid.

Voor wie?

De cursus is in het algemeen geschikt voor ieder die geïnteresseerd is in de vraag wat het is dat onze tijd in diepste zin bepaalt. De cursus is in het bijzonder geschikt voor mensen die kennis willen maken met Heideggers bezinning op het wezen van de techniek en met de aard van zijn denken. Vertrouwdheid met de Duitse taal is niet vereist. Heideggers voordracht zal worden bestudeerd aan de hand van een recente nieuwe Nederlandse vertaling en van een commentaar in boekvorm van de docent.

Doelstellingen

  1. In de gangbare opvatting is techniek een instrument in de handen van de mens. In deze cursus leert de cursist op een heel andere en oorspronkelijker manier naar de techniek te kijken.
  2. Volgens Heidegger is al bij de Grieken de vraag naar het zijn niet grondig genoeg gesteld. Zo sprak hij van ‘zijnsvergetelheid’ van het Europese denken. Na afloop van de cursus zal voor de cursist deze notie geen loos woord meer zijn.
  3. Heideggers denken komt niet uit de lucht vallen. De cursist zal kennis nemen van twee tradities waar het toe behoort, die van levensfilosofie en fenomenologie en een traditie in de moderne filosofie die Foucault een ontologie van het heden heeft genoemd.
  4. De cursus biedt gelegenheid tot het gezamenlijk doornemen van een eminente filosofische tekst. Naast inzicht doet de cursist dan ook belangrijke leesvaardigheden op, zoals het onderscheiden van de vragen aan de hand waarvan de bezinning zich voltrekt.
  5. In een technisch georganiseerde wereld zullen wij volgens Heidegger op termijn alleen kunnen overleven bij gratie van een houding van ‘Gelassenheit’. De cursist zal de gang zelf van vraag naar vraag in ‘De vraag naar de techniek’ al als een oefening in gelatenheid ervaren.

Programma

Dag 1: De plaats van Heideggers vraag naar de techniek binnen de traditie van een ontologie van het heden en die van levensfilosofie en fenomenologie.

Dag 2: Onontbeerlijke voorkennis: het in Heideggers hoofdwerk Sein und Zeit ontwikkelde onderscheid van zijnswijzen, wijzen waarop het zijnde zich kan manifesteren.

Dag 3: Heideggers herleiding van de instrumentele opvatting van de techniek tot Aristoteles’ leer van oorzakelijkheid en herbepaling van de techniek als een wijze van ontbergen.

Dag 4: Het wezen van de moderne techniek als een opvorderend ontbergen – in plaats van, zoals nog bij de Grieken, een te voorschijn brengend ontbergen. Heideggers begrip van het wezen van de techniek als ‘Ge-stell’ (de concentratie van het bestaan op een voorstellen en ter beschikking stellen).

Dag 5: Heideggers bezinning op de vraag naar de verhouding tussen kunst en techniek en zijn pleidooi voor een houding van gelatenheid.

Werkvormen

De cursus heeft de vorm van hoorcolleges met gelegenheid tot vragen en discussie. Het thema kunst en techniek zal worden gepresenteerd in de vorm van een uitleg met afbeeldingen van de bezinning in de Franse schilderkunst sinds Monet en Cézanne op het fenomeen van de levende ruimte, die grote overeenkomsten vertoont met Heideggers bezinning.

Lesmateriaal

De cursisten dienen aan te schaffen en liefst voorafgaand aan de cursus al enigszins te hebben doorgenomen:

  • Martin Heidegger, De vraag naar de techniek. Nijmegen (Vantilt) 2014.
  • Gerard Visser, Heideggers vraag naar de techniek. Een commentaar. Nijmegen (Vantilt) 2014.

Bij de eerste cursusdag zal nog een kleine reader met aanvullende teksten ter beschikking worden gesteld, zoals de voordracht ‘Gelatenheid’ van Heidegger uit 1957.

Voor wie tevens geïnteresseerd is in de oorspronkelijke Duitse tekst van ‘Die Frage nach der Technik’, deze is verkrijgbaar in twee uitgaven:

Martin Heidegger, Die Technik und die Kehre. Stuttgart (Klett-Cotta) (twee voordrachten: ‘Die Frage nach der Technik’ en ‘Die Kehre’).

Ibid., Vorträge und Aufsätze. Pfullingen (Neske) (‘Die Frage nach der Technik’ als eerste van een reeks van elf studies of voordrachten).

Data

Woensdag 2 januari t/m zondag 6 januari 2019

Aanvang woensdag om 10.30 uur, einde zondag om 12.30 uur met afsluitende lunch.

Deelname

Arrangement 1: € 771,45 (programma inclusief 4 x diner, 5 x lunch en koffie/thee).

Arrangement 2: € 963,65 (arrangement 1 + standaardkamer en ontbijt).

Arrangement 3: € 1.003,65 (arrangement 1 + pluskamer en ontbijt).

Arrangement 4: € 1.033,65 (arrangement 1 + comfortkamer en ontbijt).

Deze prijzen zijn exclusief de boeken. Bij bestelling worden de boeken t.w.v. € 31,45 aan uw winkelmandje toegevoegd. Deze ontvangt u op de eerste dag van de cursus.

Docent

Dr. Gerard Visser was tot 2015 hoofddocent cultuurfilosofie aan de Universiteit van Leiden. Hij promoveerde in 1987 cum laude op het proefschrift ‘Nietzsche en Heidegger. Een confrontatie’. Zijn meest recente publicatie heet Gelatenheid in de kunst. Nijhoff, Braque, Kawabata – Van gesloten naar open vormen (Boom 2018), deel twee van een trilogie.
 
 
 

Locatie

Landgoed ISVW
Dodeweg 8
Leusden, 3832 RD Nederland
Telefoon:
033 – 465 07 00
Website:
isvw.nl

Organisator

ISVW
Telefoon:
033 465 0700
E-mail:
receptie@isvw.nl
Website:
www.isvw.nl

Back to Top ↑
    • nl
  • Winkelmand

  • Laatste kans!

    ma 22

    Romantiek en authenticiteit

    22 oktober om 10:30 tot 26 oktober om 12:30
    ma 22

    Spinozaweek: Spinoza, politiek en maatschappij

    22 oktober om 10:30 tot 26 oktober om 12:30
    nov 10

    Op leven en dood: Van Oudheid tot Renaissance

    10 november om 10:30 tot 11 november om 12:30
    nov 10

    Liefde en doodsdrift; Eros en Thanatos in de sociologie

    10 november om 10:30 tot 11 november om 12:30
    nov 10

    Start: Liefde en doodsdrift; Eros en Thanatos

    10 november om 10:30 tot 11 november om 12:30
    nov 17

    Inleiding in de filosofie: Het goede

    17 november om 10:30 tot 18 november om 12:30
    nov 18

    Filosofisch café: Veerkracht

    18 november om 15:00 tot 17:00
  • NIeuw bij ISVW uitgevers

  • Meld je aan voor onze nieuwsbrieven

  • Word Vriend van de ISVW