Laden Evenementen

Foucaults ‘De woorden en de dingen’ (Uitverkocht)

‘De mens zal verdwijnen als een gezicht in het zand op de vloedlijn van de zee.’

Opmerkelijke woorden: we vinden ze in het boek waarmee een van de invloedrijkste Franse denkers, Michel Foucault, in 1966 wereldberoemd werd: De woorden en de dingen. Een filosofisch onderzoek, dat ook stilistisch bijzonder is: het begint met geduldig kijken naar een schilderij van Velázquez. In deze summerschool zullen we dit belangrijke werk eindelijk eens lezen en op onze actualiteit toepassen.

We volgen in deze zomerweek de rode draad van Foucault’s boek: de auteur wil een heel oorspronkelijke en tegendraadse geschiedenis van de moderne westerse mens schrijven, in de drie grote fasen:

* de renaissance (hoofdstuk II, dag 2)
* de tijd van de verlichting (hoofdstuk III en IV, dag 3)
* en de latere moderniteit (hoofdstuk VII, IX en X, dagen 4 en 5).

In elk van deze fasen, zo laat Foucault zien, verandert de relatie tussen de mensen en de wereld, tussen de woorden en de dingen. Het boek is zo actueel omdat het aantoont hoe de mens steeds meer macht krijgt over de wereld, en tegelijkertijd steeds minder centraal staat ín die wereld: hoe meer we greep hebben op onszelf in de wereld, des te meer raken we ‘gedecentreerd’. In tijden waarin er heftige discussies zijn over het ‘antropoceen’ en steeds meer mensen inzien dat de relatie tussen de mens en de aarde grondig moet worden heroverwogen, is Foucault’s rijke en fijnmazige onderzoek opnieuw een belangrijk instrument voor cultuuranalyse: het helpt ons onze tegenstrijdigheden te begrijpen.

De zomerweek bevat afwisselend colleges, close reading, studiegroepjes in klein verband en uitstapjes naar de kunst en de literatuur – die beide voor Foucault belangrijke inspiratiebronnen zijn. Bij de close reading lezen we geselecteerde passages uit het boek onder leiding van de docent; de cursist maakt op deze manier op een actieve manier kennis met de tekst. Natuurlijk is het geweldig als het boek al van te voren gelezen is, maar dat hoeft niet.

Programma

Het programma voor de week in grote lijnen:

MAANDAG 17 AUGUSTUS: ‘Las Meninas’
10.30: openingscollege
12.30: lunch
14.00: Hoe de mens modern werd: Foucault kijkt naar Velázquez’ ‘Las meninas’ – College over Velàzquez’ schilderij – We lezen in hoofdstuk I
17.00: Aan de bar en diner
19.30: Foucault’s onderzoek tegen de achtergrond van de 17de-eeuwse schilderkunst
21.00: Einde van dag 1

DINSDAG 18 AUGUSTUS: De mens in de tijd van de gelijkenis
9.30: College en close reading hoofdstuk II: ‘Het proza van de wereld’
12.30: Lunch
14.00: vervolg hoofdstuk II
17.00: Aan de bar en diner
19.30: Foucault’s onderzoek tegen de achtergrond van de schilderkunst in de renaissance: de secularisering van het christendom
21.00: Einde van dag 2

WOENSDAG 19 AUGUSTUS: De mens in de tijd van de representatie
9.30: Cervantes’ Don Quichot: openingscollege – We lezen hoofdstuk III, § 1
12.30: Lunch
14.00: vervolg hoofdstuk III en hoofdstuk IV, § 1
17.00: Aan de bar en diner
19.30: ‘Miniatuurtjes’ door cursisten
Cursisten kunnen zich, na twee dagen studie, aanmelden om zelf een kort miniatuur te verzorgen over de stof. Je bent vrij om dit in te vullen: je formuleert een vraag aan Foucault, of geeft je kritiek, of je verbindt de stof met een eigen ervaring in je werk of persoonlijk leven.
21.00: Einde dag 3

DONDERDAG 20 AUGUSTUS: De mens in de tijd van de grens
9.30: College en close reading hoofdstuk VII: ‘De grenzen van de representatie’ – We lezen § 1
12.30: Lunch
14.00: College en close reading hoofdstuk IX: ‘De mens en zijn verdubbelingen’
17.00: Aan de bar en diner
19.30: ‘Miniatuurtjes’ door cursisten
21.00: Einde dag 4

VRIJDAG 21 AUGUSTUS: Het einde van de mens?
9.30: College en close reading hoofdstuk X: ‘De menswetenschappen’ – We lezen § 5 en 6 tot besluit
12.30: Lunch
14.00: Einde van deze zomerweek

Studiebelasting

Het boek De woorden en de dingen. Een archeologie van de menswetenschappen, Amsterdam: Boom 2012 van Michel Foucault wordt behandeld. We lezen een selectie van hoofdstukken en passages uit dit boek. Deze cursus bestaat uit 27 contacturen en (optioneel) enkele uren zelfstudie. Bij de cursus wordt een reader op de eerste dag ter beschikking gesteld. De teksten uit deze reader komen vooraf ook op onze Digitale Leeromgeving beschikbaar voor deelnemers aan deze cursus. Het is niet verplicht om deze teksten vooraf te hebben gelezen, maar wel verdient het de aanbeveling om alvast een blik te werpen. Je zal dan meer uit de cursus kunnen halen.

Data

Maandag 17 augustus t/m vrijdag 21 augustus 2020.

Aanvang maandag om 10.30 uur, einde vrijdag om 12.30 uur met afsluitende lunch.

Deelname

Arrangement 1: € 781,45 (inclusief 4 x diner met wijn, 5 x lunch en koffie/thee).

Arrangement 2: € 974,85 (arrangement 1 + standaardkamer en ontbijt).

Arrangement 3: € 1.014,85 (arrangement 1 + pluskamer en ontbijt).

Arrangement 4: € 1.044,85 (arrangement 1 + comfortkamer en ontbijt).

Wil je korting? Schaf dan de Gold Card aan of kijk of je in aanmerking komt voor ambassadeurskorting.

Docent

Prof. dr. Laurens ten Kate is filosoof en religiewetenschapper. Hij is hoofddocent godsdienstfilosofie en religiestudies aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht. Tevens is hij bijzonder hoogleraar Vrijzinnige religie en Humanisme. Ten Kate schreef een Encyclopedie van de filosofie (Boom, 2007). In 2017 verscheen van hem in samenwerking met Marcel Poorthuis 25 eeuwen theologie. Teksten en toelichtingen (Boom, 2017). De ‘Stichting Stimulering Vrijzinnig Gedachtegoed’ heeft Ten Kates bijzondere leerstoel geïnitieerd. Op de website van deze Stichting kan men nader kennismaken met Ten Kate, zijn denken en zijn werk: voormeervrijzinnigheid.nl.