Laden Evenementen

« All Evenementen

Filosofisch wandelen

08/07/2019 om 10:30 tot 12/07/2019 om 12:30

Tijdens deze wandelweek neemt landschapsfilosoof Eric Brinckmann u letterlijk mee naar diverse landschappen en laat zien hoe ze filosofisch te lezen zijn. Ontdek de vormgeving van Rousseau, de natuur van Spinoza, Descartes in de Oude Hollandse waterlinie, de spanning tussen Kants Ding an sich en de essenties van de Romantiek.

‘Wandelen is een 19e-eeuwse uitvinding’

Langs de stadswallen, beken en in het stadspark Randenbroek van Amersfoort blijken denkbeelden van Rousseau vormgegeven te zijn en ontdekken we dat wandelen een 19e eeuwse uitvinding is, klassieke filosofie vinden we terug in de resten van een kolossaal Romeins aquaduct bij Nijmegen, de natuur van Spinoza en de Hollandse landschapsschilderkunst zijn zichtbaar in de contouren van het landgoed Stoutenburg, het rationalisme van Descartes herkennen we in de Oude Hollandse waterlinie en de spanning tussen Kants Ding an sich en de essenties van de Romantiek dringen zich op bij de recente vormgeving van het landschap rond de ISVW. Aan de hand van deze landschappen analyseren we met Benjamin, Sloterdijk en ecofilosoof Naess de problematische scheiding die tussen binnen en buiten is ontstaan. In de avonden gaan we op nachtexcursie, wordt het tekenen van landschappen geoefend en bekijken we twee themafilms.

Ter voorbereiding

Dagelijks, weer of geen weer, wandelen we tien tot vijftien kilometer op wisselend terrein. Een goede conditie en adequate uitrusting (wandelschoenen, wandel/regenkleding, dagrugzak en water) is vereist.

Programma

Komende zomer ontmoeten we elkaar wellicht op de ISVW om van daaruit te wandelen en met elkaar te filosoferen over het landschap. Uitgangspunt van mijn verhaal is het boek Filosofische wandelingen, Denken over binnen en buiten door de eeuwen heen. (KNNV, Zeist, 2015). Het geeft een beeld hoe mensen zich (al wandelend) in de loop der eeuwen tot het landschap hebben verhouden en hoe ze er over hebben nagedacht. Dit boek is inbegrepen in de cursus en ontvangt u bij aanvang van de cursus.

Maandag 8 juli

10.30 uur: aankomst

Na de aankomst en koffie starten we met een inleiding op de filosofie van het wandelen. Hierin staat de betekenis van wandelen centraal, in een wereldorde die bepaald wordt door (hoge) snelheid. We gaan daarbij in op het wandelen als een typisch negentiende-eeuws fenomeen (daarvóór liep men of maakte voetreizen) en wat wandelen voor de filosofie en filosoferen heeft betekend en welke (kritische) manier van kijken naar onze relatie met natuur en landschap dat oplevert.

Vervolgens aan de wandel. De eerste wandeling is er een die start in het historische hart van Amersfoort, waar we de val van de muur bespreken. De stadsmuur in dit geval, rond 1800, en we analyseren de nieuwe blik die op het buitengebied en de natuur ontstaat. We wandelen naar park Randenbroek, een voormalig landgoed destijds buiten de stadsmuren gelegen, met een hersteld Engels landschapsontwerp uit het begin van de 19e eeuw en lopen via de Heiligenbergerbeek en de ‘berg’ waar de beeknaam van is afgeleid en die we onderwijl ‘beklimmen’, terug naar de ISVW.

17.30 uur: aan de bar

18.00 uur: diner

20.00 uur: avondprogramma – met gastsprekers Marthe Kerkwijk en Erik Broer

Hoe ervaart een vleermuis het landschap? We beginnen met een introductie over het invloedrijke essay van filosoof Thomas Nagel, What is it like to be a bat?, uit 1974, door filosoof Marthe Kerkwijk. Nagel betoogt dat de subjectieve ervaring, hoe het is om een vleermuis te zijn, niet te reduceren is tot de fysieke eigenschappen van de vleermuis en dat we ons dus wel een voorstelling kunnen maken van hoe een vleermuis zich gedraagt en zijn omgeving ervaart, maar nooit kunnen weten hoe het is om een vleermuis te zijn.

Daarna nemen we de proef op de som onder leiding van Erik Broer van de vleermuizenwerkgroep Amersfoort. Na een korte introductie over vleermuizen en hoe zij zich in het landschap bewegen en oriënteren, gaan we kort voor zonsondergang (de zon gaat onder om 21.52 uur) naar buiten om met behulp van een vleermuisdetector te onderzoeken welke soorten zoal op en rond Landgoed ISVW te vinden zijn.

– Hoofdstuk 1: De val van de stadsmuren en de uitvinding van het wandelpad

Dinsdag 9 juli

v.a. 7.30 uur: ontbijt (lunch onderweg)

9.00 uur: Na het ontbijt in de bus naar Berg en Dal, op zoek naar het Romeinse verleden van Nederland. De Romeinen hebben hier een indrukwekkend aquaduct aangelegd, uitgegraven in de stuwwal van Nijmegen. Zij waren de eersten in ons land die tussen zichzelf en het landschap reeksen instrumenten plaatsen om het landschap naar hun hand te zetten. We gaan in op de wijze hoe Grieken en Romeinen zich tot natuur en landschap verhielden en lezen onderweg teksten van Plato, Epicurus en Plinius de Jongere. We volgen de relicten van het aquaduct en kijken vanaf de stuwwal tot aan Montferland.

18.00 uur: diner

20.00 uur: avondprogramma: na het avondeten bekijken we de film El abrazo de la serpiente (De omhelzing van de slang, 2016, Ciro Guerra; https://www.youtube.com/watch?v=31pfdpYLaCw), waarin we reizen door het regenwoud van Brazilië en de confrontatie ervaren tussen westerse en inheemse verhouding tot de natuur.

– Hoofdstuk 2: Het woud en de beschaving, de klassieke inrichting van de Lage Landen

Woensdag 10 juli

v.a. 7.30 uur: ontbijt (lunch onderweg)

9.00 uur: We maken een sprong in de tijd, naar het moment dat het landschap wordt ‘ontdekt’ en zichtbaar wordt in de schilderkunst. We blijven dit keer in de buurt, in de dezelfde gemeente Leusden, waar we wandelen over het landgoed Stoutenburg, ooit bewoond door de raadspensionaris Van Oldebarnevelt. We bespreken de schilderkunst vanaf Van Eyck tot aan Ruisdael en bespreken de filosofische concepten die er mee samenhangen, waaronder die van Jan van Ruusbrouc, Nicolaus Cusanus en Jehan Cauvin (Calvijn).

16.30 uur: aan de bar

18.00 uur: diner

20.00 uur: avondprogramma: geen schilderkunst zonder oefening en daarom gaan we na het avondeten, zelf de landschapsschilderkunst beoefenen. Dat wil zeggen, we leren kijken naar het landschap met het oog van een tekenaar en onze driedimensionale omgeving op tweedimensionaal papier over te brengen. Onder leiding van Marthe Kerkwijk, filosoof en illustrator (en programmadirecteur van ISVW).

– Hoofdstuk 6: Het landschap van Van Eyck en de Hollandse schilderkunst

Donderdag 11 juli

v.a. 7.30 uur: ontbijt (lunch onderweg)

9.00 uur: Op deze dag wandelen langs en over de Oude Hollandse Waterlinie, waarin het denken van René Descartes, bewonderaar van fortenbouwer Simon Stevin, letterlijk zichtbaar is. Het rationalisme krijgt al in deze eeuw in het landschap een overheersende invloed: verdedigingsfuncties worden in een totaalontwerp gevat, waarin steden, lokale gemeenschappen en wegen worden opgenomen. Onzichtbaar bovendien. Deze omslag in landschapsfuncties valt samen met een omslag in de filosofie. We bespreken de invloed van het denken van Descartes en zetten hem tegenover de laatste der middeleeuwse denkers: Spinoza. Met Spinoza blikken we vooruit op de ecofilosofie, een hedendaags antwoord op het Cartesiaanse dualisme, die we morgen met Arne Naess aan bod komt.

Een lange wandeling dit keer (18 km), borrel in Oudewater.

18.00 uur: diner

20.00 uur avondprogramma: ook op deze avond kijken we een film, dit keer Tracks (2013, John Curran); over de schrijfster Robyn Davidson die in 1977 met een aantal kamelen vertrok voor een tocht van 2700 km dwars door de Australische woestijn.

– Hoofdstuk 7: Van symmetrie naar onzichtbaarheid

Vrijdag 12 juli

v.a. 7.30 uur: ontbijt

Op deze laatste dag blijven we in de buurt van ISVW, op landgoed Den Treek-Henschoten. We dwalen door het gebied, door bossen, landerijen en over heidevelden en bespreken Friedrich Nietzsche en het taoïsme en gaan vanuit de oosterse kritiek van het dualisme op zoek naar nieuwe verbindingen met de natuur, bespreken de onderzoeksmethode van Walter Benjamin, de natuurfilosofie van Gilles Deleuze en Félix Guattari en de ecofilosofie van de Arne Naess.

ca. 12.30 uur: afronding van het programma met afsluitende lunch.

– Hoofdstuk 10: Belichaamd landschap

Studiebelasting

Deze cursus bestaat uit 27 contacturen en circa 5 uur zelfstudie.

Data

Maandag 8 t/m vrijdag 12 juli 2019.

Aanvang maandag 10.30 uur tot vrijdag 12.30 uur met afsluitende lunch.

Deelname

Arrangement 1: € 911,45 (inclusief 4 x diner met wijn, 5 x lunch en koffie/thee).

Arrangement 2: € 1.103,65 (arr. 1 + standaardkamer met ontbijt).

Arrangement 3: € 1.143,65 (arr. 1. pluskamer met ontbijt).

Arrangement 4: € 1.173,65 (arr. 1 + comfortkamer met ontbijt).

Docent

Eric Brinckmann is filosoof en docent. Hij is als docent arbeids- en organisatiefilosofie verbonden geweest aan onder andere Hogeschool de Horst en de Academie voor Architectuur en Stedenbouw Tilburg. Hij studeerde rechten en filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij werkte daarnaast aan landschapsprojecten voor Wageningen Universiteit/PRI. Bij KNNV verschijnt in november 2018 Wandelen met meester Li.

Gastdocenten

Erik Broer is freelance vleermuis onderzoeker. Hij is coördinator van de Werkgroep Vleermuizen Amersfoort en zet zich in voor het belang van vleermuizen op allerlei manieren, waaronder het in kaart brengen en beschermen van verblijfplaatsen. Daarnaast is hij ook actief in educatieprojecten om de negatieve beeldvorming rondom vleermuizen te stellen.
 
Marthe Kerkwijk is filosoof en programmacoördinator bij de ISVW. Ze studeerde filosofie aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde aan de University of London. Ze gaf colleges politieke en sociale filosofie aan de University of London en richtte de West London Philosophy School op. Ze was co-redacteur van Towards a Kenotic Vision of Authority in the Catholic Church (2015).

Locatie

Landgoed ISVW
Dodeweg 8
Leusden, 3832 RD Nederland
Telefoon:
033 – 465 07 00
Website:
isvw.nl

Organisator

ISVW
Telefoon:
033 465 0700
E-mail:
receptie@isvw.nl
Website:
www.isvw.nl

Back to Top ↑
    • nl
  • Winkelmand

  • Laatste kans!

    ma 22

    Romantiek en authenticiteit

    22 oktober om 10:30 tot 26 oktober om 12:30
    ma 22

    Spinozaweek: Spinoza, politiek en maatschappij

    22 oktober om 10:30 tot 26 oktober om 12:30
    nov 02

    ISVW Vrijdagavondsalon – 2 november 2018

    2 november om 18:00 tot 22:00
    nov 10

    Op leven en dood: Van Oudheid tot Renaissance

    10 november om 10:30 tot 11 november om 12:30
    nov 10

    Liefde en doodsdrift; Eros en Thanatos in de sociologie

    10 november om 10:30 tot 11 november om 12:30
    nov 10

    Start: Liefde en doodsdrift; Eros en Thanatos

    10 november om 10:30 tot 11 november om 12:30
    nov 17

    Inleiding in de filosofie: Het goede

    17 november om 10:30 tot 18 november om 12:30
  • NIeuw bij ISVW uitgevers

  • Meld je aan voor onze nieuwsbrieven

  • Word Vriend van de ISVW