Laden Evenementen

Filosofie en kunst in Oost-Europa. Voor en na de val van de Muur

Hoe verhouden herwonnen vrijheid en gekoesterde tradities zich tot elkaar?

In 1989 werd Europa verrast door een complex van gebeurtenissen, dat achteraf als ‘de Wende’ bekend is geworden. De val van de Berlijnse muur, in november van dat jaar, is van al die gebeurtenissen het sterkst op ons netvlies blijven staan.

Op het moment zelf werden deze gebeurtenissen eigenlijk door iedereen toegejuicht. Oost-Europa was ‘bevrijd’, en Francis Fukuyama verkondigde doodleuk dat nu het einde van de geschiedenis was aangebroken (The End of History and the Last Man, 1992). ‘Wij’, het westen, hadden de Koude Oorlog gewonnen, en in het vervolg zouden alle volkeren als liberale democratieën in vrede en vrijheid naast elkaar bestaan, terwijl hun onderlinge contacten gereguleerd zouden worden door de rechtvaardige wetten van het kapitalisme.

We weten intussen dat de geschiedenis zich weinig van de voorschriften van Fukuyama heeft aangetrokken. In 2022 is er zelfs, tegen alle verwachtingen in, opnieuw op Europese bodem een oorlog uitgebroken. Maar al lang vóór die tijd was duidelijk geworden dat het begrip ‘vrijheid’ nogal wat nuances vertoonde, terwijl één van de nieuwe Oost-Europese heersers zijn land zelfs onomwonden wil ombouwen tot een ‘illiberale democratie’.

Er is nu een generatie volwassen geworden die het ijzeren gordijn niet zelf heeft meegemaakt, maar die toch is opgegroeid in een wereld die door de Europese tweedeling bepaald werd. Waar ligt hun identiteit? In de vroegere DDR heeft de rechts-populistische AfD een opmerkelijk sterke aanhang – ook onder jongeren.

In deze week zullen we kennis maken met een aantal Oost-Europese tradities in de kunsten, en kijken wat voor invloed de Wende op de culturele ontwikkelingen in Oost-Europa heeft gehad. Het vaste duo Karin Braamhorst en Albert van der Schoot zal deze keer door wat meer gastdocenten worden vergezeld dan eerder in deze cyclus; zo willen we profiteren van de visies van Zeitzeugen die het allemaal aan den lijve hebben meegemaakt. Daarnaast mogen we ook weer rekenen op de medewerking van Josée Claassen, Gerard van der Leeuw en Jan Brokken, die ons met zijn Baltische Zielen een deel van die Oost-Europese wereld heeft leren kennen dat voor de meesten van ons totaal onbekend was.

Met Albert van der Schoot, Karin Braamhorst, Jan Brokken, Josée Claassen, Anja Fricke, Krisztina Lajosi, Borislav Čičovački en Gerard van der Leeuw.

Studiebelasting

Deze cursus bestaat uit 27 contacturen en (optioneel) enkele uren zelfstudie. Bij de cursus wordt een reader op de eerste dag ter beschikking gesteld. De teksten uit deze reader komen vooraf ook op onze Digitale Leeromgeving beschikbaar voor deelnemers aan deze cursus. Het is niet verplicht om deze teksten vooraf te hebben gelezen, maar wel verdient het de aanbeveling om alvast een blik te werpen. Je zal dan meer uit de cursus kunnen halen.

Leerdoelen

Tijdens onze filosofiecursussen doe je kennis op over filosofen en hun ideeën. Je leert je eigen ideeën en standpunten toetsen, scherpen en verdiepen door met de docent en anderen in gesprek te gaan. Je zult inzicht verwerven in de verschillende tradities die zich in Oost-Europese landen ontwikkeld hebben, en in de gevolgen die de Wende voor de Oost-Europese culturen heeft gehad.

Data

Maandag 27 februari t/m vrijdag 3 maart 2023.

Aanvang maandag om 10.30 uur, einde vrijdag om 12.30 uur met afsluitende lunch.

Deelname

Arrangement 1: € 800,- (inclusief 4 x diner met wijn, 5 x lunch en koffie/thee).

Arrangement 2: € 999,- (arrangement 1 + standaardkamer en ontbijt).

Arrangement 3: € 1.039,- (arrangement 1 + pluskamer en ontbijt).

Arrangement 4: € 1.069,- (arrangement 1 + comfortkamer en ontbijt).

Wil je korting? Schaf dan de Gold Card aan of kijk of je in aanmerking komt voor ambassadeurskorting.

Docenten

Albert van der Schoot, musicoloog en filosoof, doceerde esthetica, cultuurfilosofie en muziekfilosofie aan de Universiteiten van Amsterdam en Antwerpen. Aan de hogeschool voor de kunsten ArtEZ was hij lector ‘kunst en reflectie’. Samen met Erik Heijerman publiceerde hij Welke taal spreekt de muziek? (Damon, 2005) en met Frank Rebel Basisboek Esthetica (ISVW, 2017). Volgend jaar verschijnt Muziek zit tussen je oren (Damon, 2023).
 
Karin Braamhorst is kunsthistoricus en docent kunstgeschiedenis. Ze studeerde kunstgeschiedenis in Leiden. Als auteur is ze bekend van o.a. het Ikonen Lexicon (2004), Nederland in de negentiende eeuw (2006), een vijftal luisterboeken en samen met Joost Visser Het poppenhuis van Petronella Oortman (Luitingh-Sijthoff 2014).
 
 
Schrijver Jan Brokken groeide op als domineeszoon in het Zuid-Hollandse dorp Rhoon. Hij studeerde journalistiek in Utrecht en politicologie in Bordeaux. In al zijn werk zit muziek. In zijn bekendste werk Baltische zielen staan portretten van de componist Arvo Pärt en andere Baltische musici centraal. Ook geschiedenis speelt een belangrijke rol. Zo verscheen in 2018 De rechtvaardigen, over hoe een Nederlandse consul duizenden Joden redde.
 
Josée Claassen is kunsthistorica, gespecialiseerd in het geven van lezingen over beeldende kunst in combinatie met (klassieke) muziek. Haar lezingen bestrijken een breed scala aan kunst- en cultuurhistorische onderwerpen, zie www.imagomusica.nl. Zij is werkzaam voor HOVO, voor musea en voor allerlei groepen geïnteresseerden. Meestal klinkt de muziek die zij gebruikt uit een geluidsinstallatie, maar soms werkt zij ook samen met musici, zoals met leden van het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Zij is een groot liefhebster van het oosten van Duitsland en laat u tijdens de cursus de enorme culturele veelzijdigheid van dit deel van Oost-Europa ervaren.
 
Krisztina Lajosi is universitair docent en onderzoeksleider bij het Department of European Studies van de Universiteit van Amsterdam. Ze is gespecialiseerd in de cultuurgeschiedenis, met een accent op de relaties tussen nationalisme en media. Ze schreef onder andere Staging the Nation: Opera and Nationalism in 19th-Century Hungary (2018), Choral Societies and Nationalism in Europe (2014)
 

Borislav Čičovački (Sombor, ex-Joegoslavië, Servië, 1966) studeerde in zijn vaderland hobo en biologie. In Nederland studeerde hij hobo bij Han de Vries en promoveerde hij in de muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam, bij Rokus de Groot. Hij publiceerde in Nederland elf prozaboeken en schreef libretti voor vijf opera’s van Isidora Žebeljan voor de belangrijke Europese operahuizen en festivals. Als hoboïst trad hij op in heel Europa, en nam hij cd’s op voor de belangrijke labels (Oboe Classics). Hij doceert hobo en kamermuziek aan de Universiteit van Kragujevac (Servië).
 
Anja Fricke werd in 1978 geboren in het DDR-dorp Ströbeck, waar haar vader door zijn mede-arbeiders tot burgemeester werd gekozen (terwijl hij intussen ook arbeider bleef). Sinds 2003 woont ze in Nederland. Zij studeerde Algemene Cultuurwetenschappen, en presenteert programma’s over het leven in Oost-Duitsland toen en nu. Aan de HOVO Utrecht geeft zij een cursus ‘Kunst en cultuur in de DDR’. Zij werkt samen met het DDR-museum in Monnickendam, en met het Duitsland-Instituut in Amsterdam.

Gerard van der Leeuw is musicoloog, publicist en hoofdredacteur van het muziektijdschrift De Rode Leeuw. Na een langdurige carrière aan een conservatorium en de (opgeheven) Staatsexamens Muziek geeft hij nu cursussen en lezingen door heel Nederland, o.a. voor Hovo en het Residentie Orkest.

Op de websites van de ISVW worden algemene bezoekgegevens bijgehouden, waaronder het IP-adres van uw computer en het tijdstip van opvraging en gegevens die uw browser meestuurt. Deze gegevens worden gebruikt voor analyses van bezoek- en klikgedrag op de website. De ISVW gebruikt deze informatie om de werking van de website te verbeteren. Deze gegevens worden zoveel mogelijk geanonimiseerd en worden niet aan derden verstrekt. Voor meer details zie Voorwaarden en Privacy

Cookie instellingen/settings

Hieronder kunt u kiezen welke soorten cookies u op deze website toestaat. Klik op de knop "Cookie-instellingen opslaan" om uw keuze toe te passen / Below you can choose which kind of cookies you allow on this website. Click on the "Save cookie settings" button to apply your choice.

FunctioneleOnze website maakt gebruik van functionele cookies. Deze cookies zijn nodig om onze website te laten werken / Our website uses functional cookies. These cookies are necessary to let our website work.

AnalytischeOnze website maakt gebruik van analytische cookies om het mogelijk te maken om onze website te analyseren en te optimaliseren ten behoeve van o.a. de bruikbaarheid / Our website uses analytical cookies to make it possible to analyze our website and optimize for the purpose of a.o. the usability.

Sociale mediaOnze website plaatst cookies voor sociale media om u inhoud van derden te tonen, zoals YouTube en FaceBook. Deze cookies kunnen uw persoonlijke gegevens volgen / Our website places social media cookies to show you 3rd party content like YouTube and FaceBook. These cookies may track your personal data.

AdvertentieOnze website plaatst advertentiecookies om u advertenties van derden te tonen op basis van uw interesses. Deze cookies kunnen uw persoonlijke gegevens volgen / Our website places advertising cookies to show you 3rd party advertisements based on your interests. These cookies may track your personal data.

OverigeOnze website plaatst cookies van derden van andere diensten van derden die geen analytische, sociale media of advertenties zijn / Our website places 3rd party cookies from other 3rd party services which aren't Analytical, Social media or Advertising.