Laden Evenementen

Het ecologisch denken van Donna Haraway

Het ecologisch denken van Donna Haraway

In deze summerschool maken we kennis met een van de meest oorspronkelijke denkers van onze tijd, Donna Haraway. In Nederland is zij vooral bekend geworden door haar essay Een cyborg manifest (1994, ISVW, 2022), waarin zij de mens omschreef als een hybride van machine en organisme. Gedurende het vijfdaagse seminar volgen we echter vooral haar baanbrekend en grensverleggend werk in de 21ste eeuw – het tijdperk waarin wij leven: in een web van relaties met bomen, dieren, water en lucht, maar ook met technologieën en dingen.

In het seminar lezen wij passages uit haar werk, bekijken de documentaire Donna Haraway. Storytelling for earthly survival, bespreken haar opvattingen en vragen ons af wat de implicaties van haar denken zijn voor ons doen en laten. Met Jan Flameling.

Programma

Dag 1: Denken in het antropoceen

Om de filosofische context van het denken van Donna Haraway te schetsen, blikken we op de eerste dag terug op de in deze reeks van seminars over ecologisch denken eerder behandelde opvattingen van Bruno Latour en Timothy Morton. Latour bespreekt in zijn werk de wetenschaps- en politiek-filosofische aspecten van het ecologische denken. Hij stelt voor om onszelf net als de bomen, beken, bergen en beesten op te vatten als aardbewoners die met z’n allen in de ‘kritieke zone’ leven en dan ook allen een stem bij de politieke besluitvorming zouden horen te hebben. Morton besteedt in zijn boeken vooral aandacht aan het esthetisch-ethische aspect van het ecofilosofische project. Hij stelt voor om (bijvoorbeeld) ook de slak en de kwal als een ver familielid te beschouwen en de diervijandige agrilogistiek te ontmantelen. We zullen zien dat je het ecologische denken van Donna Haraway kunt omschrijven als een geheel eigen verbinding van deze twee benaderingen.

Dag 2: Primates, cyborgs and oncomouse

Op de tweede dag staan we stil bij het vroege wetenschapsfilosofische werk van Donna Haraway. We komen te weten (a) dat volgens Haraway kennis epistemologisch en politiek aan een locatie gebonden is, d.w.z. gesitueerd en partijdig van aard is, (b) dat wij in het techno-wetenschappelijk tijdperk niet langer als mensen leven maar als cyborgs, d.w.z. cybernetische organismen, die de grenzen overschrijden tussen dier en mens, organisme en machine, materie en tekst en (c) dat zij ons oproept om ons niet langer als een bescheiden getuige op te stellen en (daardoor) de scheiding van het technische en het politieke op te heffen. We lezen onder meer passages uit Een cyborg manifest en haar essay ‘De bescheiden getuige’ en bekijken ’s avonds de documentaire Donna Haraway. Storytelling for earthly survival.

Dag 3: When species meet

Gedurende de derde dag lezen wij passages uit haar boeken The
companion species manifesto
(2003) en When species meet (2008), waarin Haraway verhalen vertelt over belichaamde intersoortelijke socialiteit (embodied cross-species sociality). Haraway hoopt dat haar verhalen – onder meer over haar relatie met haar hond Cayenne Pepper – bijdragen aan (a) het besef dat mensen en dieren, significant others, met elkaar verbonden zijn en (b) een ethiek en een politiek die dit besef als uitgangspunt hebben. We krijgen te horen dat er altijd al sprake is geweest van cohabitatie en co-evolutie, van becoming with, wat zij verstaat onder companion species, humanimal en natureculture, hoe Haraway leest wat Derrida en Deleuze schrijven over dieren en hoe zij denkt over het lijden van dieren in laboratoria.

Dag 4: Staying with the trouble

Op de vierde dag van het seminar lezen we gedeelten van haar boek Staying with the other. Making kin in the Chthulucene (2016) waarin zij vraagt hoe wij kunnen leven met, zijn-met (being-with) alle andere levende wezens in een wereld die ecologisch gezien zo in moeilijkheden verkeert. We komen erachter dat Haraway het tijdperk waarin wij leven niet Antropoceen of Capitaloceen maar Chthuluceen noemt (en wat zij daaronder verstaat), wat begrippen als tentaculair denken en sympoiesis betekenen en dat zij ons, ‘symbionten’, oproept ons ‘antwoordelijk’ (response-able) te tonen en alle levende wezens tot metgezellen en verwanten te maken (making kin, not babies).

Dag 5: Response-ability

Wij leven niet als ‘mensen’ in een kosmopolis maar als aardbewoners samen met dieren, planten, zeeën, aardlagen, technologieën en dingen in een composthoop, aldus Donna Haraway.

Zoals gebruikelijk in deze reeks seminars over ecologisch denken vragen we ons op de laatste dag af wat deze manier van denken voor ons doen en laten zou kunnen betekenen.

Studiebelasting en lesmateriaal

Bij de cursus wordt een reader op de eerste dag ter beschikking gesteld. De teksten uit deze reader komen vooraf ook op onze Digitale Leeromgeving beschikbaar voor deelnemers aan deze cursus. Het is niet verplicht om deze teksten of het boek vooraf te hebben gelezen, maar wel verdient het de aanbeveling om alvast een blik te werpen. Je zal dan meer uit de cursus kunnen halen.

Deze cursus bestaat uit 27 contacturen en (optioneel) enkele uren zelfstudie.

Leerdoelen

Tijdens onze filosofiecursussen doe je kennis op over filosofen en hun ideeën. Je leert je eigen ideeën en standpunten toetsen, scherpen en verdiepen door met de docent en anderen in gesprek te gaan. Daarnaast oefen je communicatieve vaardigheden zoals: aandachtig luisteren, je eigen gedachten bondig onder woorden brengen, en betekenisvolle vragen stellen.

Data

Woensdag 24 augustus t/m zondag 28 augustus 2022.

Aanvang woensdag om 10.30 uur, einde zondag om 12.30 uur met afsluitende lunch.

Deelname

Arrangement 1: € 800,- (inclusief 4 x diner met wijn, 5 x lunch en koffie/thee).

Arrangement 2: € 999,- (arrangement 1 + standaardkamer en ontbijt).

Arrangement 3: € 1.039,- (arrangement 1 + pluskamer en ontbijt).

Arrangement 4: € 1.069,- (arrangement 1 + comfortkamer en ontbijt).

Wil je korting? Schaf dan de Gold Card aan of kijk of je in aanmerking komt voor ambassadeurskorting.

Docent

Jan Flameling studeerde filosofie in Groningen, Amsterdam, Keulen en Berkeley. In 1994 richtte hij het Filosofisch Bureau Ataraxia op. Hij geeft trainingen in morele oordeelsvorming aan o.a. organisatieadviseurs, artsen, en medewerkers van de openbare ministeries. Samen met Hans Baaijens publiceerde hij Oosterse denkers in de polder (ISVW, 2012).

Op de websites van de ISVW worden algemene bezoekgegevens bijgehouden, waaronder het IP-adres van uw computer en het tijdstip van opvraging en gegevens die uw browser meestuurt. Deze gegevens worden gebruikt voor analyses van bezoek- en klikgedrag op de website. De ISVW gebruikt deze informatie om de werking van de website te verbeteren. Deze gegevens worden zoveel mogelijk geanonimiseerd en worden niet aan derden verstrekt. Voor meer details zie Voorwaarden en Privacy

Cookie instellingen/settings

Hieronder kunt u kiezen welke soorten cookies u op deze website toestaat. Klik op de knop "Cookie-instellingen opslaan" om uw keuze toe te passen / Below you can choose which kind of cookies you allow on this website. Click on the "Save cookie settings" button to apply your choice.

FunctioneleOnze website maakt gebruik van functionele cookies. Deze cookies zijn nodig om onze website te laten werken / Our website uses functional cookies. These cookies are necessary to let our website work.

AnalytischeOnze website maakt gebruik van analytische cookies om het mogelijk te maken om onze website te analyseren en te optimaliseren ten behoeve van o.a. de bruikbaarheid / Our website uses analytical cookies to make it possible to analyze our website and optimize for the purpose of a.o. the usability.

Sociale mediaOnze website plaatst cookies voor sociale media om u inhoud van derden te tonen, zoals YouTube en FaceBook. Deze cookies kunnen uw persoonlijke gegevens volgen / Our website places social media cookies to show you 3rd party content like YouTube and FaceBook. These cookies may track your personal data.

AdvertentieOnze website plaatst advertentiecookies om u advertenties van derden te tonen op basis van uw interesses. Deze cookies kunnen uw persoonlijke gegevens volgen / Our website places advertising cookies to show you 3rd party advertisements based on your interests. These cookies may track your personal data.

OverigeOnze website plaatst cookies van derden van andere diensten van derden die geen analytische, sociale media of advertenties zijn / Our website places 3rd party cookies from other 3rd party services which aren't Analytical, Social media or Advertising.