Laden Evenementen

Start: Masterclass Zenmeester Dōgen 2021

Leven met je volledig hart

Gesprek over het met je hele hart volgen van de Weg. Dat is de titel van een essay van de dertiende-eeuwse Eihei Dōgen, de grootste zenmeester die Japan heeft voortgebracht. In zijn werken probeert hij voortdurend het hart van zijn leerlingen te openen voor de ongehoorde rijkdom van de wereld om ons heen. Tijdens de masterclass verdiept u zich via close-reading in Dōgens levensfilosofie. Vragen die aan de orde komen zijn onder andere: Hoe kan ik mij optimaal met mijn omgeving verbinden? Wat is vergankelijkheid? En hoe oefen ik wijsheid en compassie in de praktijk?

In het voorjaar van 2021 komen de volgende teksten aan bod:

– Koken met Dogen: “Instructies voor de kok” & SBGZ “Gabyo” (“Schilderij van een rijstkoek”)
– Op de Weg zijn man en vrouw gelijk: SBGZ “Rahai tokuzui” (“Buigen voor het verwerven van het merg”)
– Dichtend denken: Dogens Chinese en Japanse zengedichten
– Een zenboeket: wisteria, pruimenbloesem en blauwe lotus (SBGZ “Katto”, “Baike” en “Udonge”)
– Selectie uit Dogens laatste meesterwerk “Eihei Kōroku”

In een van zijn preken stelt Dōgen over levenskunst:
‘Leven is als iemand die in een boot vaart. Ofschoon hij aan boord van de boot het zeil hanteert, het roer ter hand neemt en boomt, draagt de boot hém en is hij niets zonder de boot. Door met de boot te varen maakt hij deze tot een boot. De lucht, het water en de kust zijn allemaal de tijd van de boot geworden. De hele aarde en de hele ruimte zijn de activiteit van de boot. Met het ik dat leeft en het leven dat ik ben, is het net zo.’

Wat leer je?

In deze cursus krijg je gedurende vijf zaterdagen niet alleen greep op de essentie van Dōgens levensfilosofie, maar reflecteer je ook op de bruikbaarheid van zijn werk voor de huidige maatschappij en je eigen leven.

Voor wie?

Voor iedereen die geïnteresseerd is in oosterse en westerse mystiek en levenskunst.

Studiebelasting

De close-reading bijeenkomsten vinden plaats op vijf zaterdag. Het is niet nodig om voorafgaand te studeren.

Programma


Dag 1: Koken met Dogen: “Instructies voor de kok” & SBGZ “Gabyo” (“Schilderij van een rijstkoek”)

Let op: de eerste masterclassdatum vindt online plaats.

Zaterdag 6 maart 2021, 10.30 uur tot 17.00 uur.

Instructies voor de kok. Zo luidt de titel van een praktisch traktaat van zenmeester Eihei Dōgen (1200-1253). Behalve instrueren hoe je lang je rijst moet koken, bespreekt hij tevens kōans of verhalen over verlichte meesters uit de zentraditie. Koken is dan ook meer dan het werken in de keuken: deze activiteit staat symbool voor de levenskunst. Centraal in deze ‘weg’ staat de beoefening van het alles accepteren dat je tegenkomt en van het niets verspillen. ‘Gooi geen enkel rijstkorreltje weg,’ zo raadt Dōgen ons aan, ‘want alle korreltjes samen vormen de grote berg van goedheid.’ Tijdens deze masterclass verdiepen wij ons behalve in de Instructies ook in het Shōbōgenzō-onderdeel Gabyō of Schilderij van een rijstkoek. Een Chinese zenmeester zei eens: ‘Een schilderij van een rijstkoek stilt de honger niet.’ Dōgen stelt juist: ‘Een schilderij van een rijstkoek stilt de honger wel!’ Wat betekenen deze mysterieuze woorden?


Dag 2: Op de Weg zijn man en vrouw gelijk: SBGZ “Rahai tokuzui” (“Buigen voor het verwerven van het merg”)

Zaterdag 10 april 2021, 10.30 uur tot 17.00 uur.

“De boeddhistische Leer willen horen en de bevrijding willen bereiken hangen er niet vanaf of we man of vrouw zijn. Als zij de illusie nog moeten doorsnijden, moeten mannen en vrouwen gelijkelijk de illusie doorsnijden. Als ze de illusie hebben doorgesneden en zich hebben afgestemd op het principe, kun je niet meer kiezen tussen man en vrouw.” Deze uitspaken komen uit de preek Buigen voor het verwerven van het merg van de beroemde Japanse zenmeester Eihei Dōgen (1200-1253). Het ‘merg’ uit de titel slaat op de essentie van de leer of de verlichting. Deze ultieme vrijheid kan net zo goed door een vrouw als door een man worden verworven. Vandaar dat vrouwen volgens Dōgen excellente zenmeesteressen kunnen zijn; een verassend modern standpunt voor het dertiende-eeuwse Japan.

Bij nader inzien blijkt Dōgen tijdens zijn carrière verschillend te denken over de spirituele positie van de vrouw. Zo lijkt hij aan het eind van zijn leven behoudender dan toen hij als jongeman uit China terugkeerde. Tijdens de masterclass belichten we Dōgen denken over de gelijkheid of ongelijkheid der seksen met behulp van een veelheid aan bronnen.


Dag 3: Dichtend denken: Dogens Chinese en Japanse zengedichten

Zaterdag 1 mei 2021, 10.30 uur tot 17.00 uur.

Behalve preken en traktaten met een soms hoog poëtisch gehalte schreef Dōgen gedurende zijn hele leven gedichten. Zoals deze stemmige evocatie van de vergankelijkheid: ‘Zich verheffend/ Terwijl bergtoppen en valleien dieper worden -/ Het schemerige geluid van de cicade/ Zingend over een dag/ Die al voorbij is.’ De masterclass presenteert Dōgens poëtisch oeuvre aan de hand van de periodes waarin hij zijn gedichten schreef. Zo ontstaat een lyrische biografie in drie delen: de jonge monnik die naar China reist en in de leer gaat bij meester Rujing, zijn carrière als aanstormende zenmeester in Kioto en de bekroning van zijn levenswerk als abt van het verstilde Eiheiji. Centraal in Dōgens dichtwerk staan de thema’s die hem na aan het hart liggen: de vergankelijkheid van alles wat is, compassie met alle levende wezens en de vreugde van het mediteren in de diepe stilte van de bergen. Bovendien is dichten voor de zenmeester nooit vrijblijvend: als je zijn gedichten aandachtig leest, word je ingewijd in Dōgens wijsheid.


Dag 4: Een zenboeket: wisteria, pruimenbloesem en blauwe lotus (SBGZ “Katto”, “Baike” en “Udonge”)

Zaterdag 5 juni 2021, 10.30 uur tot 17.00 uur.

Binnen Dōgens eerste hoofdwerk Shōbōgenzō of Schatkamer van het oog van de correcte leer nemen de lyrische preken over bloemen en bloesems een bijzondere plek in. De zenmeester gebruikt deze bloemenpracht als een verzameling metaforen voor kernstukken uit zijn leer. Tijdens de masterclass maken we kennis met een ‘zenboeket’ bestaande uit drie teksten: Kattō, Udonge en Baike. Kattō, letterlijk ‘Pijlwortel-wisteria’, betekent verstrengelingen. In Dōgens tijd had dit begrip een negatieve connotatie: het slaat op de illusies die de mens tegenkomt op het pad naar verlichting, die hij zo snel mogelijk moet overwinnen. De zenmeester duidt dit begrip echter positief: ‘verstrengeling’ duidt op de symbiotische relatie tussen meester en leerling. ‘Udonge’ of ‘Blauwe lotus’ verwijst naar de verlichting van de Boeddha. Voor Dōgen is dit wonder echter iets alledaags: iedere ontmoeting tussen een authentieke meester en leerling is als het bloeien van de blauwe lotus. De pruimenbloesem of Baike, ten slotte, die midden in de winter op het kale hout bloeit, vormt een krachtig symbool voor de grenzeloze zelfregeneratie van alle dingen: het hart van zijn-tijd.


Dag 5: Selectie uit Dogens laatste meesterwerk “Eihei Kōroku”

Zaterdag 3 juli 2021, 10.30 uur tot 17.00 uur.

‘Deze hart-geest’ is als een spiegel. Hoe meer je hem poetst, hoe meer hij schittert.’ Deze uitspraak van Dōgen komt uit de Eihei Kōroku of Uitvoerige optekeningen van Eihei (EK). Dit tweede hoofdwerk van de zenmeester bestaat uit een bonte mengeling van soms ultrakorte preken, traktaatjes, brieven en gedichten. Geen boek dat je snel van kaft tot kaft leest! Sommige commentatoren beschouwen de EK als de meest directe expressie van Dōgens persoonlijkheid: humor, ironie en melancholie zijn volop aanwezig. Tijdens de masterclass lezen we een selectie waarin de stijlregisters van de zenmeester in de volle breedte aan bod komen: van een lofdicht op een gedroogd stuk stront tot het doorbreken van de scheidslijn tussen een beginner en een verlichte meester.


Data

Zaterdag 6 maart 2021 Online,

Zaterdag 10 april 2021,

Zaterdag 1 mei 2021,

Zaterdag 5 juni 2021,

Zaterdag 3 juli 2021.

Aanvang om 10.30 uur, einde om 17.00 uur.

Deelname

€ 650,-.

Wil je korting? Schaf dan de Gold Card aan of kijk of je in aanmerking komt voor ambassadeurskorting.

Docent

Michel Dijkstra is onafhankelijk geleerde op het gebied van oosterse filosofie en westerse mystiek. Hij studeerde filosofie, journalistiek en Sanskriet aan de Rijksuniversiteit Groningen. In 2019 promoveerde hij aan de Radboud Universiteit op een comparatief-wijsgerig proefschrift over Meister Eckhart en zenmeester Dogen. Een greep uit zijn publicaties: Zenboeddhisme (Ambo, 2010), Basisboek oosterse filosofie (ISVW Uitgevers, 2016) en In alle dingen heb ik rust gezocht (Vantilt, 2019).

Op de websites van de ISVW worden algemene bezoekgegevens bijgehouden, waaronder het IP-adres van uw computer en het tijdstip van opvraging en gegevens die uw browser meestuurt. Deze gegevens worden gebruikt voor analyses van bezoek- en klikgedrag op de website. De ISVW gebruikt deze informatie om de werking van de website te verbeteren. Deze gegevens worden zoveel mogelijk geanonimiseerd en worden niet aan derden verstrekt. Voor meer details zie Voorwaarden en Privacy

Cookie instellingen/settings

Hieronder kunt u kiezen welke soorten cookies u op deze website toestaat. Klik op de knop "Cookie-instellingen opslaan" om uw keuze toe te passen / Below you can choose which kind of cookies you allow on this website. Click on the "Save cookie settings" button to apply your choice.

FunctioneleOnze website maakt gebruik van functionele cookies. Deze cookies zijn nodig om onze website te laten werken / Our website uses functional cookies. These cookies are necessary to let our website work.

AnalytischeOnze website maakt gebruik van analytische cookies om het mogelijk te maken om onze website te analyseren en te optimaliseren ten behoeve van o.a. de bruikbaarheid / Our website uses analytical cookies to make it possible to analyze our website and optimize for the purpose of a.o. the usability.

Sociale mediaOnze website plaatst cookies voor sociale media om u inhoud van derden te tonen, zoals YouTube en FaceBook. Deze cookies kunnen uw persoonlijke gegevens volgen / Our website places social media cookies to show you 3rd party content like YouTube and FaceBook. These cookies may track your personal data.

AdvertentieOnze website plaatst advertentiecookies om u advertenties van derden te tonen op basis van uw interesses. Deze cookies kunnen uw persoonlijke gegevens volgen / Our website places advertising cookies to show you 3rd party advertisements based on your interests. These cookies may track your personal data.

OverigeOnze website plaatst cookies van derden van andere diensten van derden die geen analytische, sociale media of advertenties zijn / Our website places 3rd party cookies from other 3rd party services which aren't Analytical, Social media or Advertising.