Laden Evenementen

Democratie volgens Habermas en Mouffe (Online)

Jürgen Habermas en Chantal Mouffe zijn twee van de belangrijkste hedendaagse Europese denkers. Ze zijn het ook nog eens grondig met elkaar oneens. Habermas streeft naar consensus, Mouffe naar een eerlijk conflict. Toch delen ze iets: ze zijn met hart en ziel toegewijd aan de democratie. Tijdens deze online lezing zullen we het hebben over het democratisch ideaal. Wat is een democratie en waarom vinden we dat beter dan een dictatuur?
Na een korte inleiding hierover, waarin duidelijk wordt waarom democratie meer is dan ‘de meeste stemmen gelden’, verdiepen we dit vraagstuk aan de hand van Habermas en Mouffe.

Jürgen Habermas (geb. 1929) is een Duits filosoof en socioloog. Hij behoort tot de tweede generatie van de beroemde Frankfurter Schule, een onderzoeksschool opgericht door Max Horkheimer. Net als Horkheimer, Adorno, Marcuse en andere leden van de Frankfurter Schule, houdt Habermas zich bezig met de vraag: waaruit bestaat menselijke bevrijding? Deze vraag was vooral urgent geworden na de Tweede Wereldoorlog. De inzet was: hoe kan filosofie voorkomen dat de Holocaust zich herhaalt? Karl Marx, die stelde dat filosofen de wereld moesten veranderen, was hierbij een grote inspiratiebron. Habermas is een van de weinigen van de Frankfurter Schule die hoopvol is over dit project; hij gelooft dat filosofie inderdaad de mogelijkheid biedt om een context-onafhankelijk weerwoord te bieden tegen het nazisme. Volgens hem zijn de principes die de democratie onderbouwen door iedereen te onderschrijven en kunnen we op die gronden in principe consensus bereiken door rationele overtuiging, ook al is de praktijk weerbarstig. Consensus is wat Habermas noemt een ‘regulatief ideaal’: een ideaal dat het streven waard is, ook al weet je dat je het nooit helemaal zult bereiken.

Chantal Mouffe (geb. 1943) is een Belgische filosoof en politicoloog. Ze studeerde bij Louis Althusser in Parijs en na een heleboel omzwervingen langs Universiteiten in de hele wereld werd ze uiteindelijk hoogleraar aan de Universiteit van Westminster. Samen met de Argentijnse filosoof Ernesto Laclau schreef ze in 1985 het boek Hegemony en Socialist Strategy, wat haar doorbraak betekende. Ook Mouffe is sterk geïnspireerd door Marx, al verwerpt ze het historisch determinisme van Marx. Mouffe noemt zichzelf een ‘radicaal democraat’ en is in recente jaren bekend geworden vanwege haar concept ‘agonisme’. Democratie is niet mogelijk zonder een notie van conflict, stelt zij. In plaats van te streven naar consensus kunnen we democratie opvatten als een respectvolle strijd. Zoals bijvoorbeeld een sportwedstrijd; je wilt niet je tegenstander vernietigen, maar wel van hem winnen. Door die strijd wordt uiteindelijk iedereen beter. In een gezonde democratie zien burgers elkaar als tegenstanders in plaats van vijanden. Het idee van politieke strijd leent Mouffe, ironisch genoeg, van de nazi-filosoof Carl Schmitt.

Programma

20.00 u – welkom en inleiding: Wat is democratie? En waarom willen we dat? een kleine spoedcursus democratietheorie
20.30 u – Habermas en Mouffe, het debat.
20.55 u – korte pauze
21.00 u – vragen en gesprek
21.30 u – einde

Deze bijeenkomst vindt online plaats via Zoom. Je ontvangt na aanmelding enkele dagen van tevoren de Zoomlink. Meer weten over Zoom? Kijk op zoom.us.

Studiebelasting

Deze cursus bevat anderhalf online contacturen en daarnaast optioneel een uurtje zelfstandige leestijd. Literatuursuggesties volgen.

Data

Woensdag 2 juni 2021.

Aanvang om 20.00 uur einde om 21.30 uur.

Deelname

€ 25,-

Wil je korting? Schaf dan de Gold Card aan of kijk of je in aanmerking komt voor ambassadeurskorting.

Docent

Marthe Kerkwijk is filosoof en programmamanager bij de ISVW, afgestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam. Ze is gespecialiseerd in sociale en politieke filosofie, dat ze doceerde aan de Universiteit van London.

Op de websites van de ISVW worden algemene bezoekgegevens bijgehouden, waaronder het IP-adres van uw computer en het tijdstip van opvraging en gegevens die uw browser meestuurt. Deze gegevens worden gebruikt voor analyses van bezoek- en klikgedrag op de website. De ISVW gebruikt deze informatie om de werking van de website te verbeteren. Deze gegevens worden zoveel mogelijk geanonimiseerd en worden niet aan derden verstrekt. Voor meer details zie Voorwaarden en Privacy

Cookie instellingen/settings

Hieronder kunt u kiezen welke soorten cookies u op deze website toestaat. Klik op de knop "Cookie-instellingen opslaan" om uw keuze toe te passen / Below you can choose which kind of cookies you allow on this website. Click on the "Save cookie settings" button to apply your choice.

FunctioneleOnze website maakt gebruik van functionele cookies. Deze cookies zijn nodig om onze website te laten werken / Our website uses functional cookies. These cookies are necessary to let our website work.

AnalytischeOnze website maakt gebruik van analytische cookies om het mogelijk te maken om onze website te analyseren en te optimaliseren ten behoeve van o.a. de bruikbaarheid / Our website uses analytical cookies to make it possible to analyze our website and optimize for the purpose of a.o. the usability.

Sociale mediaOnze website plaatst cookies voor sociale media om u inhoud van derden te tonen, zoals YouTube en FaceBook. Deze cookies kunnen uw persoonlijke gegevens volgen / Our website places social media cookies to show you 3rd party content like YouTube and FaceBook. These cookies may track your personal data.

AdvertentieOnze website plaatst advertentiecookies om u advertenties van derden te tonen op basis van uw interesses. Deze cookies kunnen uw persoonlijke gegevens volgen / Our website places advertising cookies to show you 3rd party advertisements based on your interests. These cookies may track your personal data.

OverigeOnze website plaatst cookies van derden van andere diensten van derden die geen analytische, sociale media of advertenties zijn / Our website places 3rd party cookies from other 3rd party services which aren't Analytical, Social media or Advertising.