Laden Evenementen

« All Evenementen

De al dan niet vrije wil – een eeuwenoud debat

16 oktober om 10:30 tot 19 oktober om 17:15

Alweer zo’n zes jaar geleden werd in Nederland een debat over ‘de al dan niet bestaande vrije wil’ gevoerd naar aanleiding van boeken van o.a. Dick Swaab, Victor Lamme en Jan Verplaetse. Het dagblad Trouw publiceerde een serie van achttien artikelen vanuit diverse invalshoeken over de ‘veronderstelde dood van de vrije wil’. Ondanks de bewering van Victor Lamme dat ‘wij, de wetenschappers, het debat dat al eeuwen oud is, nu kunnen beslechten’, gaat het debat nog altijd door.

In deze cursus gaan we echter kijken naar dat al eeuwen oude debat, dat om de zoveel tijd weer opdook onder meer en minder bekende filosofen en theologen. Wat waren hun argumenten vóór de wetenschap er iets over kon zeggen? Democritus meende ca. 300 voor het begin van onze jaartelling al dat alles wordt bepaald door botsingen van atomen, terwijl de stoïcijn Epictetus stelt dat onze meningen en keuzes in onze eigen macht liggen. Rond het jaar 400 stelde Pelagius dat de vrije wil van de mens ook na de zondeval intact bleef en hij ontkende de erfzonde.  Daarin stond hij lijnrecht tegenover zijn tijdgenoot Augustinus (354 – 430) die de vrije wil nodig heeft en dus verdedigt, om aan het idee van  ‘zonde’ te kunnen vasthouden. Een paar eeuwen later vindt er in de negende eeuw een zelfde debat plaats, opnieuw ingezet door een Augustijnse monnik, Godescalc, over de predestinatieleer. Godescalc staat daarin tegenover de filosoof Scot Erigène. Niet lang daarna verdedigt Anselmus van Canterbury (1033 – 1109), nog steeds in de christelijke traditie, de keuzevrijheid omdat anders het begrip ‘zonde’ zijn betekenis zou verliezen. Bekender is de briefwisseling tussen Erasmus (1469 – 1536) en Luther (1483 -1546), die met hun respectievelijke publicatie over de ‘vrije wil’ en de ‘slaafse wil’ lijnrecht tegenover elkaar staan. In de Hollandse republiek in de zeventiende eeuw staan de remonstranten (met Arminius) die de vrije wil verdedigen, tegenover de streng calvinistische contraremonstranten met Gomarus. Daarna verschuift het debat van een theologische kwestie naar een filosofisch-wetenschappelijke. Karl Marx (1818 – 1883) betoogt dat het bewust-zijn een product is van het concrete zijn, van de maatschappelijke verhoudingen. Sigmund Freud (1856 – 1939) stelt dat ‘wij geen heer en meester zijn in ons eigen brein’. Met het steeds nauwkeuriger kunnen waarnemen van wat er in het brein gebeurt, wordt de aanname van een vrije wil steeds meer in het nauw gedreven. Toch roepen de hedendaagse neurowetenschappers vooralsnog een beetje voor hun beurt, en werden ze door Bert Keizer daarom terecht ‘neurosofen’ genoemd. En tot slot kunnen we ons afvragen of Benedictus de Spinoza in de zeventiende eeuw al niet meer overtuigende argumenten geeft tegen het bestaan van een vrije wil dan de hersenwetenschap tot op heden.

Data

Maandag 16 oktober t/m donderdag 19 oktober 2017

Aanvang maandag 10:30 uur, einde donderdag 17.15 uur

Deelname

Arrangement 1: € 694,00 (inclusief 3 x diner met wijn, 4 x lunchbuffet en koffie/thee).
Arrangement 2: € 830,50 (arrangement 1 + standaardkamer en ontbijt).
Arrangement 3: € 860,50 (arrangement 1 + pluskamer en ontbijt). Let op: al onze pluskamers zijn eenpersoonskamers.
Arrangement 4: € 883,00 (arrangement 1 + comfortkamer en ontbijt).

Docent

Miriam van Reijen. Foto: Leonie de JongDr. Miriam van Reijen doceerde jarenlang aan verschillende universiteiten en hogescholen. Ze is bestuurslid van de Vereniging Het Spinozahuis en lid van de Vereniging voor Filosofische Praktijk. Ze schreef onder meer Grote denkers over emoties (2014) en Stoicijnse levenskunst (2016).

Locatie

Landgoed ISVW
Dodeweg 8
Leusden, 3832 RD Nederland
Telefoon:
033 – 465 07 00
Website:
isvw.nl

Organisator

ISVW
Telefoon:
033 465 0700
E-mail:
receptie@isvw.nl
Website:
www.isvw.nl

Back to Top ↑
  • Bildung scheurkalender 2018


    Nu leverbaar. Met bijdragen van koning Willem Alexander, Ben Feringa, Jet Bussemaker e.a.

  • Laatste kans!

    okt 02

    START: Zin geven aan werk

    2 oktober om 09:30 tot 3 oktober om 16:00
    okt 07

    START: Masterclass Hannah Arendt – Denken

    7 oktober om 10:30 tot 8 oktober om 12:30
    okt 07

    Ethiek en politiek I: Aristoteles

    7 oktober om 10:30 tot 8 oktober om 12:30
    okt 08

    Stoïcijnse levenskunst

    8 oktober om 10:00 tot 17:00
    okt 09

    De kunst van het vragen stellen

    9 oktober om 10:30 tot 10 oktober om 17:00
  • NIeuw bij ISVW uitgevers

  • Meld je aan voor onze nieuwsbrieven

  • @isvwijsbegeerte